Jajniki to dwa żeńskie narządy rozrodcze położone w miednicy mniejszej, po prawej i lewej stronie macicy. Znajdują się w pobliżu ścian bocznych miednicy, a z jajowodami łączy je układ więzadeł i tkanek podtrzymujących.
Gdzie dokładnie znajdują się jajniki?
Jajniki są narządami parzystymi, czyli występują w dwóch egzemplarzach – jako jajnik prawy i lewy. Należą do wewnętrznych narządów płciowych kobiety i leżą w miednicy mniejszej, w dolnej części jamy brzusznej. Macica znajduje się między nimi, choć ich położenie może nieznacznie różnić się u poszczególnych osób.
Jajniki leżą wewnątrzotrzewnowo, w sąsiedztwie ścian bocznych miednicy i dużych naczyń, w tym tętnic biodrowych. Nie są przytwierdzone nieruchomo do jednego punktu, dlatego ich położenie może zmieniać się między innymi pod wpływem wypełnienia pęcherza lub jelit, ciąży oraz przebytych zabiegów.
Jak jajniki są połączone z macicą i jajowodami?
Każdy jajnik znajduje się w pobliżu końca jajowodu. Jajowód nie jest bezpośrednią rurką przechodzącą przez jajnik, ale jego lejkowaty koniec z wypustkami, nazywanymi strzępkami, otacza okolicę jajnika. Po owulacji uwolniona komórka jajowa może zostać przechwycona przez strzępki i przesunąć się do jajowodu, który prowadzi w kierunku macicy.
Stabilizację jajników zapewniają więzadło właściwe jajnika, więzadło wieszadłowe oraz krezka jajnika. Krezka jest cienkim fałdem otrzewnej, przez który przebiegają naczynia krwionośne, naczynia limfatyczne i nerwy. Dzięki tym strukturom jajniki pozostają w prawidłowej okolicy, ale zachowują pewną ruchomość.
Jak zbudowany jest jajnik?
Jajnik ma zwykle kształt przypominający spłaszczony migdał. U dorosłej kobiety jego długość wynosi najczęściej około 2–4 cm, szerokość 1,5–3 cm, a grubość około 1 cm. Masa pojedynczego jajnika zwykle mieści się w zakresie **5–8 g**, choć wielkość i wygląd narządu zmieniają się z wiekiem oraz w zależności od aktywności hormonalnej.
W budowie jajnika wyróżnia się zewnętrzną korę i wewnętrzny rdzeń. W korze znajdują się pęcherzyki jajnikowe, w których dojrzewają komórki jajowe. Rdzeń zawiera przede wszystkim tkankę łączną, naczynia krwionośne i nerwy, które zaopatrują narząd.
Jakie funkcje pełnią jajniki?
Jajniki działają jednocześnie jako narządy rozrodcze i gruczoły wydzielania wewnętrznego. Ich pracę kontrolują między innymi hormony FSH i LH wydzielane przez przysadkę mózgową. Najważniejsze zadania jajników obejmują:
- Dojrzewanie komórek jajowych – komórka jajowa rozwija się w pęcherzyku jajnikowym.
- Owulację – po pęknięciu dojrzałego pęcherzyka komórka jajowa zostaje uwolniona i może trafić do jajowodu.
- Produkcję estrogenów – hormony te uczestniczą między innymi w regulacji cyklu miesiączkowego i rozwoju żeńskich cech płciowych.
- Produkcję progesteronu – hormon powstający głównie po owulacji przygotowuje błonę śluzową macicy do ewentualnego zagnieżdżenia zarodka.
Po owulacji pęknięty pęcherzyk przekształca się w ciałko żółte, które przez pewien czas wytwarza progesteron. Jeżeli nie dojdzie do zapłodnienia, jego aktywność stopniowo wygasa, a poziom hormonów zmienia się, co prowadzi do rozpoczęcia miesiączki.
Kiedy ból w okolicy jajników wymaga konsultacji?
Ból odczuwany po prawej lub lewej stronie podbrzusza nie zawsze pochodzi z jajnika. Może mieć związek z owulacją lub miesiączką, ale podobne dolegliwości wywołują także jelita, pęcherz moczowy, mięśnie i inne narządy miednicy. Nie należy więc rozpoznawać choroby wyłącznie na podstawie miejsca bólu.
Do ginekologa warto zgłosić się przy nawracającym lub nasilającym się bólu, nieprawidłowych krwawieniach, gorączce, nietypowej wydzielinie z pochwy albo innych niepokojących objawach. Silny, nagły ból podbrzusza, zwłaszcza z osłabieniem, omdleniem, nudnościami lub wymiotami, wymaga pilnej oceny medycznej.
Najkrócej: jajniki znajdują się w miednicy mniejszej, po obu stronach macicy. Ich podstawowe zadania to dojrzewanie komórek jajowych, udział w owulacji oraz produkcja hormonów regulujących cykl miesiączkowy.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
