Badanie termograficzne piersi nie jest uznaną metodą przesiewowego wykrywania raka piersi i nie może zastępować mammografii. Termografia rejestruje temperaturę powierzchni skóry, ale nie ma wystarczających dowodów, aby stosować ją samodzielnie do wykrywania nowotworów.
Na czym polega badanie termograficzne piersi?
Termografia, nazywana też obrazowaniem w podczerwieni, wykorzystuje kamerę termowizyjną do rejestrowania promieniowania cieplnego emitowanego przez ciało. Wynikiem jest termogram, czyli obraz pokazujący rozkład temperatury na powierzchni piersi i w jej najbliższym otoczeniu.
Podstawą teoretyczną tej metody jest założenie, że niektóre zmiany chorobowe mogą wiązać się z miejscowym zwiększeniem przepływu krwi, metabolizmu i temperatury tkanek. Taki obraz nie wskazuje jednak bezpośrednio, czy w piersi znajduje się nowotwór. Na temperaturę skóry wpływają także czynniki niezwiązane z rakiem, między innymi stan zapalny, hormony, temperatura otoczenia, wysiłek fizyczny czy sposób przygotowania do badania.
Czy termografia może zastąpić mammografię?
Nie. Termografia nie jest zamiennikiem mammografii ani samodzielnym badaniem przesiewowym w kierunku raka piersi.
Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) ostrzega, że urządzenia do termografii zostały dopuszczone do stosowania wyłącznie jako narzędzie dodatkowe, w połączeniu z innymi badaniami, a nie jako niezależna metoda diagnostyczna. Według FDA brakuje wiarygodnych danych naukowych potwierdzających, że termografia skutecznie wykrywa raka piersi we wczesnym stadium.
Podobne stanowisko przedstawiali polscy eksperci onkologii, w tym przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, konsultanci krajowi i reprezentanci towarzystw zajmujących się radioterapią, chirurgią oraz onkologią kliniczną. Wskazywali, że nie ma dowodów potwierdzających wartość termografii jako badania przesiewowego ani jako metody rozpoznawania raka piersi.
Problem polega na tym, że prawidłowy lub niejednoznaczny termogram nie wyklucza obecności nowotworu. Osoba, która wybiera termografię zamiast mammografii, może opóźnić rozpoznanie choroby i stracić możliwość rozpoczęcia leczenia na wczesnym etapie. Brak promieniowania i bezbolesny przebieg badania nie oznaczają, że metoda ma taką samą wartość kliniczną jak mammografia.
Termografia, mammografia i USG – czym różnią się te metody?
| Metoda | Zastosowanie medyczne | Dowody skuteczności |
|---|---|---|
| Mammografia | Badanie przesiewowe oraz diagnostyka zmian w piersiach z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego. | Najlepiej potwierdzona metoda przesiewowa. Jako jedyna wykazała wpływ na zmniejszenie umieralności dzięki wcześniejszemu wykrywaniu raka piersi. |
| USG piersi | Badanie uzupełniające, szczególnie przy ocenie konkretnych objawów i zmian oraz w piersiach o dużej gęstości. | Ma ugruntowane zastosowanie diagnostyczne, ale nie zastępuje mammografii jako uniwersalnego badania przesiewowego. |
| Termografia | Obrazowanie temperatury powierzchni skóry. Może być rozważane wyłącznie jako metoda dodatkowa, jeśli lekarz uzna to za zasadne. | Brak wystarczających dowodów na skuteczność w samodzielnym przesiewowym wykrywaniu raka piersi. |
Dobór badania zależy między innymi od wieku, objawów, budowy piersi, obciążenia rodzinnego i wcześniejszych wyników. Gdy pojawi się wyczuwalny guzek, wciągnięcie skóry lub brodawki, krwista wydzielina albo inna nowa zmiana, należy zgłosić się do lekarza i wykonać zaleconą diagnostykę, a nie polegać na samym termogramie.
Jak przygotować się do badania termograficznego?
Jeżeli mimo ograniczonego statusu diagnostycznego decydujesz się na termografię jako badanie dodatkowe, przygotowanie ma ograniczyć wpływ czynników zmieniających temperaturę skóry. Poniższe zasady dotyczą wyłącznie procedury termograficznej i nie zastępują zaleceń dotyczących profilaktyki raka piersi:
- Przez 24 godziny przed badaniem nie wykonuj mammografii, USG, masażu ani innych zabiegów dotyczących piersi, klatki piersiowej, szyi lub pleców.
- W dniu badania nie nakładaj na piersi ani pachy balsamów, kremów, dezodorantów, pudrów i makijażu.
- Przez kilka godzin przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku, jogi i forsownych zabiegów fizykoterapeutycznych.
- Przez około godzinę przed badaniem nie spożywaj gorących napojów ani posiłków i nie korzystaj z gorącej kąpieli.
- Nie wykonuj badania w czasie miesiączki ani w okresie kilku dni bezpośrednio przed nią i po niej, zgodnie z zasadami przyjętymi przez daną pracownię.
- Przełóż termin, jeśli masz gorączkę, infekcję lub inne objawy ostrej choroby, ponieważ mogą zmienić temperaturę skóry.
Przyjmowanych leków nie należy samodzielnie odstawiać. Trzeba poinformować osobę wykonującą badanie o lekach i terapii hormonalnej, ponieważ część preparatów może wpływać na naczynia krwionośne lub gospodarkę hormonalną.
Jak dbać o profilaktykę piersi?
Wczesne wykrywanie raka piersi powinno opierać się na metodach o potwierdzonej wartości klinicznej. Mammografię wykonuje się zgodnie z aktualnym programem badań przesiewowych i indywidualnymi zaleceniami. USG stosuje się jako badanie uzupełniające lub diagnostyczne, gdy przemawiają za tym wiek, objawy albo wynik badania lekarskiego.
Termografia może dostarczyć obrazu temperatury skóry, ale prawidłowy wynik nie wyklucza raka. Nie rezygnuj z mammografii ani USG na rzecz termografii, a każdą nową zmianę w piersi skonsultuj z lekarzem.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W sprawie badań profilaktycznych, objawów lub niepokojących zmian skonsultuj się z lekarzem.
