Nie ma jednej „najlepszej” szczepionki przeciw HPV. Cervarix i Gardasil 9 skutecznie chronią przed najważniejszymi onkogennymi typami HPV, w tym 16 i 18. Różnią się przede wszystkim zakresem ochrony, dlatego preparat warto dopasować do wieku, celu szczepienia i dostępności w przychodni.
Czym różnią się szczepionki przeciw HPV?
Najważniejszym parametrem jest walentność, czyli liczba typów HPV uwzględnionych w szczepionce. Cervarix jest preparatem 2-walentnym i obejmuje typy 16 oraz 18. Gardasil 9 chroni przed dziewięcioma typami wirusa, w tym przed 6 i 11, które najczęściej powodują kłykciny kończyste.
Typy 16 i 18 odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy, a także uczestniczą w rozwoju innych nowotworów zależnych od HPV. Z tego powodu obie szczepionki realizują najważniejszy cel profilaktyki onkologicznej. Gardasil 9 zapewnia jednak szerszą ochronę przed dodatkowymi typami onkogennymi oraz przed kłykcinami.
| Cecha | Cervarix | Gardasil 9 |
|---|---|---|
| Walentność | 2-walentna | 9-walentna |
| Typy HPV w składzie | 16, 18 | 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 |
| Główny zakres ochrony | Profilaktyka zmian przednowotworowych i nowotworów związanych przede wszystkim z typami 16 i 18 | Profilaktyka zmian przednowotworowych i nowotworów oraz kłykcin kończystych wywoływanych przez typy zawarte w preparacie |
| Wiek stosowania | Od 9. roku życia, zgodnie z ChPL | Od 9. roku życia, zgodnie z ChPL |
Żadna szczepionka nie obejmuje wszystkich typów HPV. Preparaty zapobiegają nowym zakażeniom typami znajdującymi się w ich składzie, ale nie leczą już istniejącego zakażenia ani zmian wywołanych przez wirusa.
Jak dopasować szczepionkę do celu?
Wybór nie powinien polegać na tworzeniu rankingu preparatów. Lepiej ustalić, jaki zakres ochrony jest potrzebny i który produkt można realnie otrzymać w wybranym punkcie szczepień. W decyzji mogą pomóc następujące kryteria:
- Profilaktyka nowotworów – Cervarix i Gardasil 9 obejmują typy 16 i 18, dlatego oba preparaty są wartościową ochroną przed najważniejszymi onkogennymi typami HPV.
- Szersza ochrona onkologiczna – Gardasil 9 obejmuje także typy 31, 33, 45, 52 i 58, które mogą odpowiadać za część nowotworów HPV-zależnych.
- Ochrona przed kłykcinami kończystymi – Gardasil 9 zawiera typy 6 i 11, najczęściej związane z tymi zmianami.
- Dostępność i koszt – w programach publicznych lub samorządowych wybór może zależeć od preparatu dostępnego w konkretnej przychodni i zasad finansowania.
Jeżeli głównym celem jest ochrona przed rakiem szyjki macicy, sama zamiana Cervarix na Gardasil 9 nie oznacza, że wcześniejszy preparat był niewystarczający. Szersza walentność może mieć znaczenie, ale nie zastępuje oceny wieku, historii szczepień i aktualnej dostępności.
Czy wiek rozpoczęcia szczepienia ma znaczenie?
Tak. Szczepienie daje największą korzyść, gdy zostanie wykonane przed pierwszym kontaktem z HPV, zwykle przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Nie oznacza to jednak, że osoby starsze nie mogą odnieść korzyści. Szczepionka może chronić przed typami wirusa, z którymi dana osoba nie miała wcześniej kontaktu.
W Polsce bezpłatny program obejmuje dzieci od ukończenia 9. roku życia do ukończenia 14 lat. W tej grupie stosuje się dwie dawki w odstępie 6–12 miesięcy, zgodnie z aktualnymi zasadami programu. Informacje o finansowaniu i dostępności mogą się zmieniać, dlatego przed rejestracją trzeba sprawdzić je w POZ lub na oficjalnych stronach Ministerstwa Zdrowia.
- Szczepienie dotyczy dziewcząt i chłopców.
- Najlepiej rozpocząć je przed narażeniem na zakażenie HPV.
- Osoby zaszczepione nadal powinny korzystać z zalecanych badań przesiewowych, ponieważ szczepionka nie obejmuje wszystkich typów wirusa.
- Wątpliwości dotyczące wcześniejszych dawek, przeciwwskazań lub schematu szczepienia należy omówić z lekarzem.
Co wybrać w praktyce?
Jeśli zależy Ci na ochronie przed typami 16 i 18, zarówno Cervarix, jak i Gardasil 9 spełniają podstawowy cel szczepienia. Jeśli chcesz objąć ochroną także typy 6 i 11 oraz dodatkowe typy onkogenne, szerszy zakres ma Gardasil 9. Ostateczny wybór warto uzgodnić z lekarzem POZ, uwzględniając wiek pacjenta, rozpoczęte szczepienia i preparat dostępny w przychodni.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Przed szczepieniem skonsultuj się z lekarzem lub innym uprawnionym pracownikiem medycznym.
