Afirmacje porodowe – czym są i jak pomagają w trakcie porodu?

Afirmacje porodowe mogą pomóc uporządkować emocje, skupić się na oddechu i przypomnieć sobie o prawie do wsparcia. Nie sterują jednak przebiegiem porodu, nie gwarantują porodu bez bólu ani nie zastępują opieki medycznej.

Czym są afirmacje porodowe?

Afirmacje porodowe to krótkie, wspierające zdania, do których możesz wracać w ciąży, podczas porodu i po narodzinach dziecka. Ich zadaniem jest regulacja emocji, czyli pomoc w nazwaniu potrzeb, zmniejszeniu napięcia i odzyskaniu poczucia wpływu tam, gdzie rzeczywiście możesz je mieć.

Nie są metodą leczenia ani sposobem na zaplanowanie medycznego przebiegu porodu. Nie zmienią położenia dziecka, nie wykluczą bólu i nie zagwarantują porodu drogami natury. Jeśli potrzebne będzie znieczulenie zewnątrzoponowe, indukcja porodu albo cesarskie cięcie, będzie to decyzja związana ze zdrowiem i bezpieczeństwem, a nie dowód, że afirmacje lub przygotowanie zawiodły.

Co na temat afirmacji mówią badania?

Badania dotyczące samych afirmacji porodowych są ograniczone. Część wniosków pochodzi z prac nad samohipnozą i innymi metodami opartymi na uspokajających sugestiach. W badaniu Downe i współpracowników z 2015 roku trening samohipnozy nie sprawił, że kobiety rzadziej korzystały ze znieczulenia zewnątrzoponowego. Możliwe było jednak zmniejszenie lęku związanego z porodem.

To ważne rozróżnienie: afirmacja może wspierać radzenie sobie z napięciem, ale nie jest sposobem na usunięcie bólu ani kontrolowanie wszystkich zdarzeń medycznych. Jej działanie może polegać na skierowaniu uwagi na oddech, aktualną chwilę lub konkretną potrzebę.

Nie każda forma pozytywnego mówienia do siebie pomaga. Zbyt odległe od własnych odczuć hasło, na przykład „mój poród będzie całkowicie spokojny i bezbolesny”, może wywoływać opór. Badanie Wood, Perunovic i Lee z 2009 roku sugerowało, że bardzo pozytywne deklaracje mogą pogarszać nastrój osób z niską samooceną. Dlatego lepiej wybierać zdania wiarygodne i elastyczne niż zmuszać się do optymizmu.

Jak stosować afirmacje porodowe?

Nie musisz zapamiętywać wielu zdań. Wybierz te, które brzmią naturalnie, zapisz je w telefonie albo na kartce i połącz z oddechem, odpoczynkiem lub rozmową z osobą towarzyszącą. Jeśli jakieś sformułowanie wydaje Ci się fałszywe, zmień je. Poniższe przykłady możesz potraktować jako punkt wyjścia.

Przed porodem

W przygotowaniach najlepiej sprawdzają się zdania, które wzmacniają prawo do pytań, odpoczynku i podejmowania decyzji:

• Przygotowuję się najlepiej, jak potrafię – i to wystarczy.
• Mam prawo pytać o wszystko, czego nie rozumiem.
• Moje obawy są ważne i mogę o nich mówić.
• Uczę się, jak przebiega poród, żeby lepiej wiedzieć, czego się spodziewać.
• Mogę mieć plan i jednocześnie być otwarta na zmiany.
• Mam prawo wybrać osobę, przy której czuję się bezpiecznie.
• Każdy poród jest inny – mój nie musi przypominać cudzych historii.
• Mogę odpoczywać. Nie muszę być gotowa na wszystko naraz.
• Zadbanie o siebie jest częścią przygotowania do porodu.
• Nie jestem z tym sama.

W czasie porodu

Podczas porodu pomocne mogą być krótkie komunikaty, które odnoszą się do bieżącej chwili i konkretnych potrzeb:

• Skupiam się na jednym oddechu naraz.
• Ten skurcz minie.
• Mogę poprosić o łagodzenie bólu – to moje prawo.
• Mogę powiedzieć, czego potrzebuję: zmiany pozycji, ciszy, wody albo wsparcia.
• Ludzie wokół mnie są tu, żeby mi pomóc.
• Nie muszę być dzielna w określony sposób.
• Mogę krzyczeć, płakać i odpoczywać między skurczami.
• Mogę przyjąć pomoc i zadawać pytania.
• Ufam zespołowi, który się mną opiekuje, i mogę prosić o wyjaśnienia.
• Jeśli plan się zmienia, nadal liczy się moje bezpieczeństwo i bezpieczeństwo dziecka.

Po porodzie

Po narodzinach dziecka afirmacje mogą wspierać łagodniejsze spojrzenie na własne doświadczenie i pierwsze tygodnie rodzicielstwa:

• Mój poród był taki, jaki był – zrobiłam, co mogłam.
• Znieczulenie ani cesarskie cięcie nie czynią mnie gorszą matką.
• Mam prawo do różnych uczuć po porodzie.
• Moje ciało potrzebuje czasu, żeby wrócić do sił.
• Mogę prosić o pomoc przy dziecku i przy sobie.
• Uczę się mojego dziecka krok po kroku.
• Nie muszę od razu wiedzieć wszystkiego.
• Odpoczynek pomaga mi się regenerować.
• Jeśli smutek lub niepokój nie mijają, porozmawiam z położną albo lekarzem.
• Jestem wystarczająco dobrą mamą.

Także partner, doula lub inna osoba towarzysząca może korzystać ze wspierających zdań. „Moja obecność ma znaczenie”, „Słucham, czego ona potrzebuje” albo „Mogę zapytać personel, gdy czegoś nie rozumiem” pomagają skupić się na realnym wsparciu zamiast na konieczności znalezienia idealnych słów.

Uwaga na toksyczną pozytywność

Toksyczna pozytywność polega na wymuszaniu dobrego nastawienia i pomijaniu trudnych emocji. W kontekście porodu może przyjmować formę przekonania, że wystarczy odpowiednio myśleć, aby urodzić „naturalnie”, bez bólu i bez interwencji. Taki przekaz jest nie tylko niezgodny z medyczną rzeczywistością, lecz także może zwiększać poczucie winy.

Unikaj zdań sugerujących, że wszystko zależy od Twojej siły, na przykład „moje ciało zawsze działa zgodnie z moimi pragnieniami”. Ostrożnie traktuj też hasła obiecujące konkretny finał. Znieczulenie, pomoc położnicza i cesarskie cięcie nie są porażką. Celem jest bezpieczeństwo i opieka dopasowana do sytuacji, a nie spełnienie określonego wyobrażenia o porodzie.

Co jeszcze może pomóc poza afirmacjami?

Afirmacje są tylko jednym z niewielkich elementów przygotowania. Znacznie większe znaczenie może mieć stałe, życzliwe wsparcie osoby obecnej przy porodzie. Przegląd Cochrane z 2017 roku, obejmujący ponad 15 tysięcy kobiet, wskazywał na korzyści związane z ciągłym wsparciem partnera, douli lub położnej, między innymi częstszy poród drogami natury, rzadsze korzystanie z leków przeciwbólowych i mniej negatywną ocenę doświadczenia.

W praktyce pomocne mogą być:

• rozmowa z położną lub lekarzem o obawach, możliwościach i planie porodu;
• edukacja przedporodowa, nauka oddychania i poznanie metod łagodzenia bólu;
• ruch, zmiana pozycji, odpoczynek i korzystanie z wody, jeśli pozwala na to sytuacja medyczna;
• ustalenie z osobą towarzyszącą, jak ma reagować na Twoje potrzeby i pytania;
• zapisanie preferencji dotyczących obecności bliskiej osoby, komunikacji i łagodzenia bólu.

Plan porodu może pomóc wyrazić oczekiwania, ale nie jest obietnicą niezmiennego przebiegu zdarzeń. Zmiana planu nie oznacza, że zrobiłaś coś źle.

Kiedy poszukać pomocy specjalisty?

Lęk przed porodem jest częsty, szczególnie przed pierwszym porodem lub po trudnym wcześniejszym doświadczeniu. Gdy jednak zaczyna utrudniać codzienne funkcjonowanie, może wskazywać na tokofobię, czyli silny lęk przed porodem. W badaniach światowych szacowano, że dotyczy ona około 14% kobiet w ciąży.

Porozmawiaj z położną, lekarzem lub psychologiem perinatalnym, jeśli myśli o porodzie wywołują panikę, płacz albo koszmary, zaburzają sen, utrudniają wizyty i badania lub sprawiają, że nie możesz cieszyć się ciążą. Wsparcie jest szczególnie ważne po doświadczeniu przemocy albo traumatycznego porodu. Sięganie po pomoc nie świadczy o słabości. Oznacza, że traktujesz swoje zdrowie psychiczne poważnie.

Afirmacje mogą być spokojnym, osobistym narzędziem, ale nie muszą działać tak samo u każdej osoby. Najlepsze są te, które nie obiecują kontroli nad porodem, tylko przypominają o prawie do informacji, pomocy, odpoczynku i decyzji adekwatnych do sytuacji.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, położną ani psychologiem. W przypadku nagłego zagrożenia zdrowia skontaktuj się z numerem alarmowym 112.