Tak, ale określenie „macica się nie obkurcza” może oznaczać dwie różne sytuacje. Po porodzie jej zmniejszanie jest naturalnym, stopniowym procesem zwanym inwolucją i zwykle trwa około 6–8 tygodni. Brzuch nie wraca więc do wyglądu sprzed ciąży z dnia na dzień. Natomiast medyczny brak prawidłowego skurczu macicy to atonia, która może prowadzić do krwotoku poporodowego i wymaga pilnej pomocy.
Jak przebiega prawidłowe obkurczanie macicy?
Bezpośrednio po porodzie macica jest znacznie większa i cięższa niż przed ciążą. Jej mięsień kurczy się, ograniczając krwawienie z miejsca, w którym znajdowało się łożysko. W kolejnych dniach narząd stopniowo zmniejsza się i wraca do położenia w miednicy.
Skurcze mogą przypominać bóle menstruacyjne. Często nasilają się podczas karmienia piersią, ponieważ ssanie pobudza uwalnianie oksytocyny, która stymuluje skurcze macicy. Odchody połogowe również stopniowo się zmieniają – początkowo są krwiste, później stają się jaśniejsze i mniej obfite. Sam fakt, że brzuch przez kilka tygodni pozostaje powiększony, nie świadczy o chorobie.
Czym jest atonia macicy?
Atonia macicy oznacza niewystarczający skurcz mięśnia macicy po porodzie. Gdy mięsień pozostaje wiotki, naczynia w miejscu po łożysku nie zostają odpowiednio uciśnięte. Może wtedy dojść do krwotoku poporodowego. Jest to stan nagły, a nie problem dotyczący wyglądu brzucha.
Atonia może wystąpić po porodzie drogami natury oraz po cięciu cesarskim. Rozpoznaje ją personel medyczny na podstawie badania, ilości krwi, stanu macicy i ogólnego stanu pacjentki. Pomoc może obejmować leki pobudzające skurcz macicy, w tym oksytocynę, oraz działania mające zatrzymać krwawienie.
Poniższe zestawienie pokazuje najważniejszą różnicę między fizjologiczną inwolucją a sytuacją wymagającą pilnej oceny:
| Cecha | Prawidłowa inwolucja | Atonia macicy |
|---|---|---|
| Krwawienie | Stopniowo słabnie, a odchody połogowe zmieniają kolor | Może być nagłe, bardzo obfite lub zawierać liczne skrzepy |
| Twardość macicy | Macica po skurczu jest wyczuwalnie twardsza | Może pozostawać miękka i wiotka |
| Stan pacjentki | Samopoczucie jest stabilne, mimo zmęczenia i przejściowych skurczów | Mogą pojawić się osłabienie, zawroty głowy, przyspieszone bicie serca lub spadek ciśnienia |
Co zwiększa ryzyko atonii?
Atonia częściej występuje wtedy, gdy macica jest nadmiernie rozciągnięta albo poród osłabia jej zdolność do skurczu. Do czynników ryzyka należą:
- Ciąża wielopłodowa.
- Wielowodzie.
- Makrosomia płodu, czyli masa urodzeniowa powyżej 4500 g.
- Przedłużający się poród lub indukcja porodu oksytocyną.
- Mięśniaki macicy.
- Cięcie cesarskie oraz powikłania dotyczące łożyska.
Obecność czynnika ryzyka nie oznacza, że atonia na pewno wystąpi. Po porodzie personel obserwuje jednak wtedy szczególnie uważnie krwawienie i obkurczanie macicy.
Jak można wspierać fizjologiczne obkurczanie?
Jeśli połóg przebiega prawidłowo, karmienie piersią może wspierać skurcze macicy dzięki oksytocynie. Nie oznacza to jednak, że karmienie leczy atonię. Przy obfitym krwawieniu lub nagłym pogorszeniu samopoczucia nie wolno czekać ani próbować opanować sytuacji domowymi metodami.
Znaczenie ma także regularne opróżnianie pęcherza. Jego przepełnienie może utrudniać prawidłowe obkurczanie macicy. Wczesne, stopniowe uruchamianie się zgodnie z zaleceniami personelu wspiera powrót organizmu do sprawności, ale nie powinno oznaczać forsowania się.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Jeśli niepokoi Cię stan po porodzie, skontaktuj się z położną lub lekarzem. Nie czekaj na samoistne ustąpienie objawów, gdy pojawi się którykolwiek z poniższych sygnałów:
- Bardzo obfite lub nagle nasilające się krwawienie z dróg rodnych.
- Duża ilość skrzepów, szczególnie wraz z osłabieniem lub zawrotami głowy.
- Zasłabnięcie, bladość, zimne poty, kołatanie serca albo wyraźny spadek ciśnienia.
- Silny lub narastający ból podbrzusza.
- Gorączka lub dreszcze.
- Nieprzyjemny, nasilony zapach odchodów połogowych.
Gorączka, ból i nieprzyjemny zapach mogą wskazywać także na zakażenie lub pozostawienie fragmentów tkanek w jamie macicy, dlatego wymagają badania. Przy bardzo obfitym krwawieniu, omdleniu albo gwałtownym pogorszeniu stanu należy wezwać pomoc ratunkową.
Powolne zmniejszanie się macicy i powiększony brzuch przez kilka tygodni zwykle mieszczą się w fizjologii połogu. Inaczej należy traktować miękką macicę z nasilonym krwawieniem i objawami osłabienia – to sytuacja wymagająca natychmiastowej oceny medycznej.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów po porodzie skontaktuj się z lekarzem, położną lub pogotowiem ratunkowym.
