Nie istnieje lek, który usuwa wirusa HPV z organizmu. Nie oznacza to jednak, że zakażenie pozostaje na zawsze. W około 90% przypadków układ odpornościowy sam kontroluje infekcję, zwykle w ciągu 1–2 lat. Leczenie obejmuje nie samego wirusa, lecz zmiany, które może wywołać.
Dlaczego organizm często sam eliminuje HPV?
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, obejmuje ponad 200 typów. Zakażenie często przebiega bezobjawowo i zostaje wykryte dopiero w teście HPV, cytologii albo podczas badania widocznej zmiany. Nie jest to bakteria, dlatego antybiotyki nie działają na ten wirus.
Za kontrolowanie infekcji odpowiada przede wszystkim odpowiedź immunologiczna, w tym odporność komórkowa. Według danych WHO i CDC około 9 na 10 zakażeń ustępuje samoistnie w ciągu roku lub dwóch. Ujemny kolejny test oznacza, że materiał genetyczny wirusa nie jest już wykrywalny w badanej próbce. Nie zawsze pozwala jednak stwierdzić, że z organizmu zniknęła każda jego cząstka.
Problem pojawia się wtedy, gdy zakażenie utrzymuje się przez dłuższy czas, szczególnie w przypadku typu wysokiego ryzyka. Przetrwały wirus może prowadzić do zmian w komórkach, ale dodatni wynik HPV nie oznacza raka ani pewnego rozwoju nowotworu. Znaczenie mają także wynik cytologii, typ wirusa i zalecenia lekarza.
Co leczy się przy zakażeniu HPV?
Postępowanie zależy od tego, czy występują objawy albo nieprawidłowości w badaniach. Przy bezobjawowym zakażeniu zwykle nie usuwa się wirusa zabiegiem. Lekarz ocenia wynik testu HPV, cytologii i ewentualnie kolposkopii, a następnie ustala termin kontroli.
| Sytuacja kliniczna | Postępowanie medyczne |
|---|---|
| Bezobjawowe zakażenie HPV bez nieprawidłowości w badaniach | Obserwacja i kontrole zgodne z wynikiem testu, cytologii oraz indywidualnym ryzykiem. |
| Kłykciny kończyste | Usunięcie widocznych brodawek metodą miejscową, krioterapią, elektrokoagulacją, laserem albo chirurgicznie. |
| Zmiany przednowotworowe | Kontrola lub usunięcie zmienionej tkanki, zależnie od lokalizacji, stopnia zmian i wyników diagnostyki. |
| HPV wysokiego ryzyka z nieprawidłową cytologią | Dalsza diagnostyka, na przykład kolposkopia, a w razie potrzeby biopsja i leczenie zabiegowe. |
Kłykciny kończyste są najczęściej związane z typami HPV 6 i 11. Można je leczyć między innymi krioterapią, czyli wymrażaniem ciekłym azotem, elektrokoagulacją, laseroterapią, preparatami miejscowymi lub chirurgicznym usunięciem. Metodę dobiera lekarz, biorąc pod uwagę liczbę, wielkość i umiejscowienie zmian. Usunięcie brodawek nie gwarantuje natychmiastowego usunięcia wirusa, a nawroty są możliwe.
Zmiany przednowotworowe szyjki macicy ocenia się na podstawie cytologii, testu HPV, kolposkopii i niekiedy biopsji. Jeśli wymagają leczenia, lekarz może zastosować metodę ablacyjną albo wycięcie zmienionego fragmentu, na przykład LEEP/LLETZ. Celem jest usunięcie nieprawidłowej tkanki, a nie bezpośrednie „wyleczenie” nosicielstwa HPV.
Jak wspomóc organizm i ograniczyć ryzyko przetrwałej infekcji?
Nie ma diety, ziół ani suplementu, który według wiarygodnych wytycznych usuwa HPV. Możesz natomiast ograniczać czynniki sprzyjające utrzymywaniu się zakażenia i pilnować kontroli medycznych:
- Nie pal lub rzuć palenie, ponieważ dym tytoniowy zwiększa ryzyko przetrwałego zakażenia.
- Wykonuj cytologię, test HPV i kolposkopię w terminach ustalonych z lekarzem.
- Omów z lekarzem choroby oraz leki wpływające na odporność, zwłaszcza jeśli stosujesz immunosupresję.
- Stosuj prezerwatywy, które zmniejszają ryzyko transmisji, choć nie chronią przed HPV całkowicie.
- Nie próbuj samodzielnie wycinać ani wyciskać brodawek w okolicy intymnej.
Szczególnej kontroli wymagają osoby z obniżoną odpornością, ponieważ zakażenie może utrzymywać się u nich dłużej. Dodatni wynik testu nie powinien prowadzić do paniki, ale wymaga zastosowania się do zaleceń dotyczących dalszej diagnostyki.
Czy szczepionka pomaga po wykryciu HPV?
Szczepionka przeciw HPV nie leczy istniejącego zakażenia. Może jednak chronić przed typami wirusa, z którymi dana osoba nie miała wcześniej kontaktu. Z tego powodu szczepienie może mieć sens także po dodatnim wyniku testu, po wcześniejszej konsultacji medycznej. Największą skuteczność uzyskuje się przed rozpoczęciem współżycia, ale późniejszy wiek nie wyklucza szczepienia.
Szczepionka nie zastępuje cytologii ani innych badań kontrolnych. Osoby zaszczepione również powinny przestrzegać aktualnego programu badań przesiewowych.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku dodatniego wyniku HPV, nieprawidłowej cytologii, kłykcin lub obniżonej odporności skonsultuj się z lekarzem.
