Krążek antykoncepcyjny to elastyczny pierścień dopochwowy, który uwalnia etonogestrel i etynyloestradiol, hamuje owulację i zagęszcza śluz szyjkowy. Stosuje się go przez 21 dni, a następnie robi 7 dni przerwy. Metoda wymaga recepty i wcześniejszej konsultacji lekarskiej.
Jak działa krążek antykoncepcyjny?
Krążek antykoncepcyjny uwalnia małe, stałe ilości dwóch hormonów: etonogestrelu, czyli pochodnej progestagenu, oraz etynyloestradiolu, syntetycznego odpowiednika estrogenu. Substancje wchłaniają się przez błonę śluzową pochwy do krwiobiegu. Podanie dopochwowe omija efekt pierwszego przejścia przez wątrobę, ale nie oznacza całkowicie miejscowego działania – hormony oddziałują na cały organizm.
Etonogestrel i etynyloestradiol przede wszystkim hamują owulację. Jednocześnie zagęszczają śluz szyjkowy, przez co plemnikom trudniej przedostać się do macicy. Krążek zmienia także błonę śluzową macicy. Typowy system uwalnia około 0,12 mg etonogestrelu i 0,015 mg etynyloestradiolu na dobę, jednak konkretne informacje zawsze należy sprawdzić w ulotce przepisanego preparatu.
Skuteczność można opisywać za pomocą wskaźnika Pearla. Określa on liczbę ciąż na 100 kobiet stosujących daną metodę przez rok. Dla krążka przy prawidłowym stosowaniu w przytoczonych danych wynosi on około 0,4–0,65. Rzeczywista ochrona zależy jednak od regularności stosowania, terminowej wymiany i prawidłowego postępowania w razie wypadnięcia.
Jak stosować krążek – cykl 21+7
Przed pierwszym użyciem lekarz ocenia stan zdrowia, możliwe przeciwwskazania i sposób rozpoczęcia metody. Krążki dopochwowe są wydawane wyłącznie na receptę. Najczęściej nowy krążek zakłada się pierwszego dnia miesiączki, ponieważ ochrona zaczyna się wtedy od razu. Jeśli aplikacja nastąpi między 2. a 5. dniem cyklu, przez pierwsze 7 dni należy stosować dodatkową metodę barierową, na przykład prezerwatywę.
Zakładanie i usuwanie krążka wygląda następująco:
- Przygotuj się – umyj ręce i przyjmij wygodną pozycję, na przykład stojącą z uniesioną nogą, kuczną albo leżącą.
- Ściśnij pierścień kciukiem i palcem wskazującym, a następnie delikatnie wprowadź go do pochwy. Nie trzeba umieszczać go w określonym miejscu. Powinien znaleźć się na tyle głęboko, aby nie powodował dyskomfortu.
- Noś krążek przez 21 dni – najlepiej wymieniać go tego samego dnia tygodnia i o podobnej porze. Możesz od czasu do czasu sprawdzić palcem, czy nadal znajduje się w pochwie.
- Usuń krążek po trzech tygodniach – włóż palec do pochwy, chwyć brzeg pierścienia i spokojnie go wyciągnij. Zużyty krążek wyrzuć zgodnie z informacją w ulotce.
- Zrób 7 dni przerwy – w tym czasie zwykle pojawia się krwawienie z odstawienia, często po 2–3 dniach. Po tygodniu załóż nowy krążek, nawet jeśli krwawienie jeszcze trwa.
Prawidłowo założony krążek zwykle nie przeszkadza podczas codziennych czynności ani współżycia. Jeśli powoduje dyskomfort, można go na krótko wyjąć, ale łączny czas poza pochwą nie powinien przekraczać 3 godzin. Niektóre schematy ciągłego stosowania, bez tygodniowej przerwy, są możliwe, lecz wymagają ustalenia z lekarzem.
Co zrobić, gdy krążek wypadnie?
Najważniejszy jest czas, przez jaki krążek znajdował się poza pochwą. Jeśli wypadnie podczas współżycia, korzystania z tamponu albo aktywności fizycznej, nie należy go wyrzucać automatycznie.
Ważne: jeśli krążek pozostawał poza pochwą krócej niż 3 godziny, opłucz go zimną lub letnią wodą i jak najszybciej włóż ponownie. Ochrona antykoncepcyjna powinna zostać zachowana.
Jeśli krążek był poza pochwą dłużej niż 3 godziny, ochrona mogła się zmniejszyć. W pierwszym i drugim tygodniu cyklu zwykle należy umyć pierścień, założyć go ponownie i przez kolejne 7 dni stosować prezerwatywę. W trzecim tygodniu sposób postępowania może zależeć od tego, jak długo krążek był poza pochwą i jak przebiegał wcześniejszy cykl. Należy sprawdzić ulotkę konkretnego preparatu i skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.
Podobna ostrożność jest potrzebna, gdy przerwa między krążkami trwała dłużej niż 7 dni albo gdy zużyty pierścień pozostawał w pochwie dłużej niż zalecane 21 dni. Jeśli w takim okresie doszło do współżycia bez dodatkowego zabezpieczenia, zapytaj lekarza o dalsze postępowanie.
Kto nie powinien stosować krążka?
Krążek zawiera estrogen i progestagen, dlatego nie jest metodą dla każdej osoby. Poniższa lista nie obejmuje wszystkich przeciwwskazań. O zastosowaniu decyduje lekarz po zebraniu wywiadu, ocenie ciśnienia tętniczego i czynników ryzyka.
Krążek może być przeciwwskazany między innymi w przypadku:
- przebytej lub obecnej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej albo innych chorób zakrzepowo-zatorowych,
- przebytych zawałów serca, udarów, przemijających napadów niedokrwiennych lub niektórych chorób naczyń,
- ciężkiego nadciśnienia, cukrzycy z powikłaniami naczyniowymi albo istotnych zaburzeń krzepnięcia,
- migreny z aurą, szczególnie gdy występuje obecnie lub występowała w przeszłości,
- ciężkich chorób wątroby, nowotworów wątroby oraz niektórych chorób trzustki,
- nowotworów piersi lub narządów rodnych zależnych od hormonów albo ich podejrzenia,
- niewyjaśnionych krwawień z dróg rodnych,
- uczulenia na etonogestrel, etynyloestradiol lub składniki konkretnego preparatu.
Przed rozpoczęciem stosowania koniecznie powiedz lekarzowi o paleniu papierosów, wieku powyżej 35 lat, planowanym zabiegu, długotrwałym unieruchomieniu, chorobach przewlekłych i przyjmowanych lekach. Krążek nie chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową. Do takiej ochrony potrzebna jest prezerwatywa.
Krążek antykoncepcyjny – zalety i wady
| Zalety | Wady |
|---|---|
| Nie wymaga codziennego przyjmowania dawki | Wymaga recepty i kwalifikacji lekarskiej |
| Zmienia się go zwykle raz na 4 tygodnie, z tygodniową przerwą | Może wypaść, a dłuższa przerwa poza pochwą obniża ochronę |
| Hormony są uwalniane równomiernie przez wiele dni | Jak inne złożone metody hormonalne, może zwiększać ryzyko zakrzepicy |
| Może być niewyczuwalny podczas codziennego funkcjonowania i współżycia | Nie zabezpiecza przed chorobami przenoszonymi drogą płciową |
Możliwe skutki uboczne
Działania niepożądane częściej pojawiają się w pierwszych tygodniach lub miesiącach, gdy organizm przyzwyczaja się do hormonów. Ich wystąpienie nie musi oznaczać, że metoda jest nieskuteczna, ale utrzymujące się lub nasilające objawy wymagają konsultacji.
Do zgłaszanych działań niepożądanych należą:
- bóle i zawroty głowy, w tym migrena,
- nudności, bóle brzucha lub dolegliwości w obrębie miednicy,
- tkliwość albo bolesność piersi,
- plamienia i nieregularne krwawienia,
- zmiany nastroju, obniżenie libido, trądzik, zmęczenie lub zmiany masy ciała,
- upławy, podrażnienie, świąd, dyskomfort w pochwie albo zapalenie pochwy.
Rzadkim, ale poważnym powikłaniem może być zakrzepica lub zatorowość. Pilnej pomocy medycznej wymagają nagły obrzęk i ból jednej nogi, duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie, nagłe zaburzenia widzenia, osłabienie jednej strony ciała albo nietypowy, bardzo silny ból głowy.
Krążek jest wygodną metodą, gdy odpowiada Twojemu stanowi zdrowia i preferencjom. Najważniejsze zasady to terminowa wymiana w schemacie 21 dni stosowania i 7 dni przerwy, znajomość reguły 3 godzin oraz konsultacja lekarska przed uzyskaniem recepty.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku wątpliwości, działań niepożądanych, podejrzenia ciąży lub nieprawidłowego stosowania krążka skonsultuj się z lekarzem.
