Tabletki antykoncepcyjne bez przerwy na okres mogą być bezpieczne, ale tylko wtedy, gdy dany preparat i stan zdrowia pacjentki pozwalają na taki schemat. Siedmiodniowa przerwa nie jest konieczna dla zdrowia, a pojawiające się w niej krwawienie nie jest fizjologiczną miesiączką. Zmianę sposobu przyjmowania tabletek trzeba omówić z ginekologiem.
Czy 7-dniowa przerwa jest konieczna?
W przypadku części tabletek dwuskładnikowych schemat 21 dni przyjmowania hormonów i 7 dni przerwy został wprowadzony głównie po to, aby naśladować naturalny rytm krwawień. Miał też ułatwić społeczną akceptację nowej metody oraz dawać pacjentce psychologiczne poczucie, że brak krwawienia nie oznacza ciąży.
Z medycznego punktu widzenia przerwa nie przynosi jednak szczególnych korzyści zdrowotnych. Wytyczne FSRH, czyli Faculty of Sexual and Reproductive Healthcare, dopuszczają skrócenie przerwy lub całkowite jej pominięcie w przypadku odpowiednich złożonych metod hormonalnych. Nie oznacza to, że każda kobieta powinna stosować tabletki ciągle. Jest to zmiana farmakologicznego schematu leczenia, a nie powrót do „naturalnego” cyklu.
Dlaczego podczas przerwy pojawia się krwawienie?
Krwawienie występujące po odstawieniu hormonów lub podczas przyjmowania tabletek placebo to krwawienie z odstawienia. Spadek poziomu hormonów wpływa na endometrium, czyli błonę śluzową wyściełającą macicę, i prowadzi do jej częściowego złuszczenia.
Nie jest to miesiączka w takim znaczeniu jak w naturalnym cyklu. Przy prawidłowym stosowaniu tabletek owulacja jest zahamowana, a endometrium pozostaje cieńsze niż bez antykoncepcji hormonalnej. Z tego powodu krwawienie z odstawienia zwykle jest krótsze i mniej obfite. Nie pełni też funkcji „oczyszczającej” organizm. Brak tego krwawienia po pominięciu przerwy sam w sobie nie jest szkodliwy.
Jakie korzyści może dać stosowanie tabletek bez przerwy?
Ciągły lub wydłużony schemat przyjmowania hormonów może poprawić komfort życia, zwłaszcza gdy comiesięczne krwawienia powodują silne dolegliwości. W niektórych sytuacjach jest też elementem postępowania leczniczego, a nie wyłącznie sposobem na przesunięcie krwawienia.
Z takiego rozwiązania mogą skorzystać między innymi pacjentki, u których występują:
- bolesne miesiączkowanie – mniejsza liczba krwawień może oznaczać mniej skurczów i bólu;
- endometrioza – ciągłe hamowanie cyklicznych zmian hormonalnych może zmniejszać ból w miednicy i dolegliwości związane z krwawieniem;
- obfite krwawienia – ograniczenie utraty krwi bywa korzystne przy skłonności do niedokrwistości;
- objawy napięcia przedmiesiączkowego – rzadsze wahania hormonalne mogą ograniczać część dolegliwości;
- krwawienia trudne do przewidzenia – wydłużony schemat może ułatwić zaplanowanie codziennego życia.
Korzyść może dotyczyć także samej wygody. Niektóre osoby wolą nie mieć krwawienia podczas podróży, zawodów sportowych lub ważnych wydarzeń. Powodem do zmiany schematu nie musi być jednak wyłącznie komfort. O tym, czy jest to bezpieczne, decydują rodzaj preparatu i czynniki zdrowotne pacjentki.
Schemat 21+7 a przyjmowanie ciągłe
Oba rozwiązania mogą być stosowane w antykoncepcji hormonalnej, ale różnią się przewidywalnością krwawień i celem terapii:
| Cecha | Schemat 21+7 | Schemat ciągły |
|---|---|---|
| Krwawienie | Zwykle pojawia się podczas przerwy lub przyjmowania tabletek placebo. | Może zostać pominięte, choć mogą wystąpić plamienia. |
| Przewidywalność | Krwawienie jest zwykle łatwiejsze do zaplanowania. | Na początku częściej zdarzają się nieregularne krwawienia. |
| Zastosowanie | Standardowy schemat dla wybranych tabletek dwuskładnikowych. | Ograniczenie krwawień, poprawa komfortu lub wsparcie leczenia dolegliwości. |
Plamienia przy tabletkach bez przerwy – czego się spodziewać?
Najczęstszym wyzwaniem ciągłego stosowania są plamienia śródcykliczne, nazywane też krwawieniami przełomowymi. Mogą pojawić się szczególnie w pierwszych miesiącach albo po połączeniu kolejnych opakowań. Nie muszą oznaczać, że antykoncepcja przestała działać, ale wymagają obserwacji i prawidłowego przyjmowania tabletek.
Nie należy samodzielnie robić dodatkowych przerw ani zmieniać liczby przyjmowanych tabletek. Takie postępowanie może obniżyć ochronę przed ciążą. Do lekarza zgłoś się, jeśli krwawienie jest obfite, bolesne, utrzymuje się długo, pojawia się po stosunku albo towarzyszą mu ból brzucha, gorączka, zawroty głowy, duszność lub nietypowa wydzielina.
Jak bezpiecznie zmienić schemat przyjmowania?
Najpierw trzeba ustalić, jaki rodzaj tabletek stosujesz. Tabletki jednoskładnikowe są często przyjmowane codziennie, bez przerwy, ale wywołują u części pacjentek nieregularne plamienia. W przypadku tabletek dwuskładnikowych schemat zależy od konkretnego preparatu. Nie każdy blister, liczba hormonów i układ tabletek placebo pozwalają na takie samo postępowanie.
Ginekolog oceni między innymi ciśnienie tętnicze, historię zakrzepicy, migreny, palenie tytoniu, wiek, inne choroby oraz przyjmowane leki. Ma to szczególne znaczenie przy tabletkach zawierających estrogen, ponieważ nie są one odpowiednie dla każdej osoby. Przebyta lub czynna zakrzepica, niektóre choroby układu krążenia, ciąża i inne czynniki mogą wykluczać stosowanie określonych preparatów.
Notatka ekspercka: brak krwawienia z odstawienia nie jest dowodem braku ciąży, tak samo jak jego wystąpienie nie daje pełnej pewności, że do ciąży nie doszło. O ochronie decyduje właściwe stosowanie preparatu, a nie samo krwawienie. Jeśli doszło do błędów w przyjmowaniu tabletek albo pojawiły się niepokojące objawy, potrzebna jest konsultacja medyczna.
Tabletki antykoncepcyjne bez przerwy na okres mogą więc być rozsądnym rozwiązaniem dla wybranych pacjentek. Najważniejszy kompromis polega na połączeniu mniejszej liczby krwawień z możliwością wystąpienia plamień. Decyzję o przejściu na taki schemat podejmij z lekarzem, który dobierze go do konkretnego preparatu i Twojego stanu zdrowia.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
