USG ginekologiczne to bezpieczne i nieinwazyjne badanie obrazowe narządów miednicy mniejszej. Wykorzystuje fale ultradźwiękowe do oceny między innymi macicy, endometrium, szyjki macicy i jajników. Badanie może być wykonane przez brzuch albo przez pochwę, a sposób przygotowania zależy od wybranej metody.
Czym jest USG ginekologiczne?
USG ginekologiczne, czyli ultrasonografia narządu rodnego, pozwala lekarzowi uzyskać obraz struktur znajdujących się w obrębie miednicy mniejszej. Sonda wysyła fale ultradźwiękowe, a aparat przetwarza ich odbicia na obraz widoczny na monitorze. Badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego jest uznawane za bezpieczne i może być wykonywane wielokrotnie, także w ciąży, jeśli istnieją wskazania medyczne.
To badanie diagnostyczne, a nie przesiewowe takie jak cytologia. Lekarz może zlecić je po badaniu ginekologicznym, gdy potrzebuje dokładniej ocenić budowę narządów, wyjaśnić przyczynę dolegliwości albo monitorować leczenie. USG pomaga między innymi wykrywać mięśniaki macicy, torbiele jajników, nieprawidłowości endometrium i niektóre przyczyny bólu podbrzusza.
Jakie są rodzaje USG ginekologicznego?
Najczęściej stosuje się dwie drogi dostępu. Wybór zależy od celu badania, wieku pacjentki, aktywności seksualnej oraz sytuacji klinicznej.
USG przezpochwowe
USG przezpochwowe, nazywane także transwaginalnym, polega na delikatnym wprowadzeniu do pochwy cienkiej sondy zabezpieczonej jednorazową osłonką i pokrytej żelem. Głowica znajduje się blisko macicy i jajników, dlatego uzyskany obraz ma zwykle wyższą rozdzielczość niż w badaniu przezbrzusznym. Z tego powodu metoda ta jest standardem u pacjentek aktywnych seksualnie.
Badanie przezpochwowe jest szczególnie przydatne przy ocenie endometrium, jajników, pęcherzyków jajnikowych, torbieli, mięśniaków oraz w diagnostyce niepłodności i monitorowaniu owulacji. Nie stosuje się go rutynowo u dziewcząt i kobiet, które nie rozpoczęły współżycia. W takich przypadkach lekarz może zaproponować USG przezbrzuszne, a w wybranych sytuacjach inną drogę dostępu.
USG przezpochwowe zwykle nie powoduje bólu, choć podczas wprowadzania sondy może pojawić się krótkotrwałe uczucie nacisku lub rozpierania. Jeśli odczuwasz ból, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł zmienić technikę badania.
USG przezbrzuszne
W tej metodzie lekarz przesuwa sondę po skórze podbrzusza pokrytej żelem. Obraz może być mniej szczegółowy, ponieważ sonda znajduje się dalej od badanych narządów, jednak badanie jest przydatne wtedy, gdy metoda przezpochwowa nie jest możliwa lub niewskazana. Wykorzystuje się je także do oceny większych zmian i jako uzupełnienie badania transwaginalnego.
Jak przygotować się do badania?
Najważniejsza różnica dotyczy pęcherza moczowego. Przed USG przezbrzusznym powinien być wypełniony, natomiast przed badaniem przezpochwowym należy go opróżnić.
| Metoda badania | Stan pęcherza | Dodatkowe uwagi |
|---|---|---|
| USG przezbrzuszne | Pełny pęcherz | Zwykle zaleca się wypicie około 1–1,5 litra niegazowanej wody mniej więcej godzinę przed wizytą i niewydalanie moczu do czasu badania. |
| USG przezpochwowe | Pusty pęcherz | Przed badaniem należy skorzystać z toalety. Zwykle nie trzeba być na czczo ani stosować specjalnej diety. |
Na wizytę warto zabrać wyniki wcześniejszych badań USG, wypisy ze szpitala lub inną dokumentację związaną z narządem rodnym. Przydatna może być także informacja o dacie ostatniej miesiączki, przyjmowanych lekach i przebytych zabiegach. Termin badania zależy od celu diagnostycznego. Przy pilnych dolegliwościach można je wykonać w dowolnym dniu cyklu, a przy planowej ocenie macicy i jajników lekarz może zalecić pierwszą fazę cyklu.
Kiedy lekarz zleca USG ginekologiczne?
Badanie wykonuje się zarówno przy konkretnych objawach, jak i w ramach kontroli zaleconej przez ginekologa. Najczęstsze wskazania obejmują:
- bóle podbrzusza lub miednicy,
- nieprawidłowe, obfite albo międzymiesiączkowe krwawienia,
- podejrzenie mięśniaków, polipów, torbieli lub innych zmian w obrębie narządów rodnych,
- diagnostykę niepłodności i monitorowanie owulacji,
- potwierdzenie oraz ocenę wczesnej ciąży,
- kontrolę po zabiegach ginekologicznych lub monitorowanie leczenia.
Podczas badania lekarz ocenia przede wszystkim macicę, szyjkę macicy, grubość endometrium i jajniki. Może także sprawdzić obecność płynu w zatoce Douglasa oraz wygląd pęcherzyków jajnikowych.
W badaniu można ocenić między innymi:
- wielkość, kształt i położenie macicy,
- grubość oraz strukturę endometrium,
- wielkość i budowę jajników,
- obecność torbieli, mięśniaków, polipów lub innych zmian,
- obecność pęcherzyka ciążowego we wczesnej ciąży.
Jak wygląda USG ginekologiczne w gabinecie?
Wizyta zwykle trwa od kilku do kilkunastu minut, choć czas może się wydłużyć, jeśli lekarz wykonuje dokładniejsze pomiary lub dodatkową ocenę. Przebieg zależy od zastosowanej metody:
- Pacjentka zajmuje miejsce na leżance albo fotelu ginekologicznym, w pozycji umożliwiającej swobodny dostęp do badanego obszaru.
- Przy USG przezbrzusznym lekarz nakłada żel na skórę podbrzusza i przesuwa po niej sondę.
- Przy USG przezpochwowym sonda zostaje zabezpieczona jednorazową osłonką, pokryta żelem i delikatnie wprowadzona do pochwy.
- Lekarz ogląda narządy na monitorze, wykonuje potrzebne pomiary i omawia dalsze postępowanie po zakończeniu badania.
USG ginekologiczne jest na ogół bezbolesne. Pełny pęcherz może powodować uczucie parcia, a badanie przezpochwowe – przejściowy dyskomfort. Silny ból nie jest czymś, co trzeba znosić bez zgłoszenia. Po badaniu można zwykle od razu wrócić do codziennych zajęć.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie dolegliwości, ciąży lub wątpliwości dotyczących przygotowania skonsultuj się z lekarzem.
