Tak, z jednym jajnikiem można zajść w ciążę. Pozostały jajnik zwykle nadal uwalnia komórki jajowe i produkuje hormony potrzebne do prawidłowego przebiegu cyklu. Inaczej wygląda sytuacja po usunięciu obu jajników – wtedy naturalne poczęcie nie jest możliwe, ale ciąża może być osiągnięta dzięki metodom wspomaganego rozrodu.
Czy po usunięciu jednego jajnika można zajść w ciążę?
Jajniki są narządem parzystym. Jeśli jeden z nich zostanie usunięty, drugi może przejąć jego funkcje i nadal odpowiadać za owulację oraz produkcję hormonów, między innymi estrogenów i progesteronu. U wielu kobiet cykle miesiączkowe pozostają regularne, a naturalne zajście w ciążę jest możliwe.
Nie oznacza to jednak gwarancji ciąży ani identycznej sytuacji u każdej pacjentki. Na płodność wpływa ogólny stan zdrowia, wiek, rezerwa jajnikowa, jakość nasienia partnera oraz funkcjonowanie pozostałych elementów układu rozrodczego.
Jak organizm funkcjonuje po usunięciu jednego jajnika?
Pozostały jajnik może owulować w kolejnych cyklach. Nie musi działać naprzemiennie z drugim narządem, ponieważ po jego usunięciu przejmuje całą aktywność jajnikową. Owulacja polega na uwolnieniu dojrzałej komórki jajowej, która może zostać wychwycona przez jajowód.
Znaczenie ma więc także drożność jajowodu po stronie sprawnego jajnika. To właśnie jajowód transportuje komórkę jajową i jest miejscem, w którym najczęściej dochodzi do zapłodnienia. Jeśli jest drożny, a pozostały jajnik działa prawidłowo, istnieje możliwość naturalnego poczęcia.
Usunięcie jajnika bywa wykonywane z powodu torbieli, zmian nowotworowych lub zaawansowanej endometriozy. W tym ostatnim przypadku trudności z płodnością mogą wynikać przede wszystkim z samej choroby. Endometrioza może uszkadzać tkankę jajnika, sprzyjać powstawaniu zrostów i wpływać na drożność jajowodów. Nie należy więc utożsamiać problemów z zajściem w ciążę wyłącznie z brakiem jednego narządu.
Co wpływa na płodność przy jednym jajniku?
Oceniając szanse na ciążę, lekarz bierze pod uwagę kilka czynników, a nie tylko liczbę jajników:
- Wiek pacjentki – z wiekiem naturalnie zmniejsza się liczba i jakość komórek jajowych.
- Rezerwa jajnikowa – informuje o potencjale pozostałego jajnika i może być oceniana między innymi na podstawie badań hormonalnych oraz USG.
- Przyczyna usunięcia jajnika – torbiel, endometrioza, choroba nowotworowa i zastosowane leczenie mogą w różnym stopniu wpływać na płodność.
- Stan pozostałego jajnika – znaczenie ma regularność owulacji oraz jego zdolność do produkcji komórek jajowych i hormonów.
- Drożność jajowodu – niedrożność może utrudniać spotkanie komórki jajowej z plemnikiem, nawet gdy jajnik działa prawidłowo.
Dlatego kobieta z jednym zdrowym jajnikiem może zajść w ciążę bez leczenia, ale czas oczekiwania nie zawsze będzie taki sam jak przed operacją. W przypadku przebytej endometriozy lub leczenia onkologicznego potrzebna może być wcześniejsza ocena płodności.
Co jeśli nie mam obu jajników?
Brak obu jajników oznacza brak własnych komórek jajowych oraz istotne zaburzenie produkcji hormonów. W takiej sytuacji naturalne zajście w ciążę nie jest możliwe, ale macierzyństwo może być osiągalne dzięki metodom wspomaganego rozrodu, jeśli stan macicy i ogólne zdrowie pacjentki na to pozwalają.
Możliwe rozwiązania obejmują:
- In vitro z komórką jajową dawczyni – zarodek powstaje z komórki dawczyni i nasienia partnera albo dawcy, a następnie może zostać przeniesiony do macicy pacjentki.
- Adopcję zarodka – do macicy podaje się zarodek pochodzący od innych osób, zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym systemie medycznym i prawnym.
- Zabezpieczenie płodności – przed operacją lub leczeniem onkologicznym można czasem zamrozić własne komórki jajowe albo tkankę jajnikową. Takie działania określa się jako oncofertility.
Możliwość wykorzystania zamrożonego materiału zależy od wieku, stanu zdrowia, czasu dostępnego przed leczeniem oraz zastosowanej terapii. Decyzję najlepiej omówić z ginekologiem i specjalistą medycyny rozrodu jeszcze przed planowaną operacją lub leczeniem przeciwnowotworowym.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Konsultacja z ginekologiem zajmującym się leczeniem niepłodności jest wskazana, jeśli po usunięciu jajnika występują nieregularne miesiączki, podejrzenie braku owulacji, przebyta endometrioza albo leczenie onkologiczne. Warto zgłosić się wcześniej także wtedy, gdy lekarz informował o obniżonej rezerwie jajnikowej.
Podstawowa diagnostyka może obejmować wywiad, badanie ginekologiczne, USG, ocenę hormonów i rezerwy jajnikowej oraz sprawdzenie drożności jajowodu. Jeśli ciąża nie pojawia się po 12 miesiącach regularnych starań, a po 35. roku życia po 6 miesiącach, nie należy odkładać konsultacji.
Sam fakt usunięcia jednego jajnika nie oznacza bezpłodności. O dalszych szansach decyduje cała sytuacja zdrowotna pacjentki, w tym stan pozostałego jajnika, jajowodu i przyczyna operacji.
Jeden sprawny jajnik często wystarcza do naturalnego zajścia w ciążę. Przy braku obu jajników własna owulacja nie występuje, ale in vitro z komórką dawczyni lub adopcja zarodka mogą stworzyć inną drogę do rodzicielstwa. Najlepszy plan zależy od indywidualnej diagnostyki i historii leczenia.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
