Na diecie cukrzycowej w ciąży nie powinno się chudnąć celowo. Niewielki spadek masy ciała na początku, po odstawieniu słodyczy, słodzonych napojów, dań smażonych i wysokoprzetworzonej żywności, może wynikać z utraty nadmiaru wody oraz ograniczenia zbędnych kalorii. Każdy niezamierzony spadek wagi trzeba jednak omówić z lekarzem prowadzącym, szczególnie gdy pojawia się szybko, towarzyszy mu osłabienie albo dotyczy III trymestru.
Czy chudnięcie na diecie cukrzycowej jest normalne?
Dieta przy cukrzycy ciążowej nie jest dietą odchudzającą ani głodówką. Jej celem jest utrzymanie prawidłowej glikemii, dostarczenie energii i składników odżywczych potrzebnych matce oraz dziecku, a także ograniczenie ryzyka nadmiernego wzrastania płodu, czyli makrosomii.
Po zmianie jadłospisu masa ciała może przejściowo nieco się zmniejszyć. Zwykle wiąże się to z wyeliminowaniem produktów o dużej wartości energetycznej i małej wartości odżywczej. Mniejsza ilość soli oraz cukrów prostych może też zmienić gospodarkę wodną organizmu. Nie oznacza to jednak, że redukcja masy ciała stała się celem leczenia.
Nie należy samodzielnie zmniejszać porcji ani usuwać węglowodanów. Zbyt restrykcyjne jedzenie może prowadzić do niedoboru energii i ketonurii, czyli obecności ciał ketonowych w moczu. Ważniejszy od pojedynczego wyniku na wadze jest trend masy ciała, samopoczucie, wyniki glikemii oraz rozwój dziecka oceniany przez lekarza.
Ile powinnaś przytyć w ciąży?
Zalecany przyrost masy ciała zależy przede wszystkim od BMI sprzed ciąży. Podane wartości są punktem odniesienia dla ciąży pojedynczej, a nie celem, który każda osoba musi osiągnąć dokładnie. U kobiet z nadwagą lub otyłością przyrost może być niewielki, ale planowa redukcja w ciąży nie jest zalecana.
| BMI przed ciążą | Zalecany przyrost masy ciała | Znaczenie w cukrzycy ciążowej |
|---|---|---|
| Poniżej 18,5 | 12,5–18 kg | Potrzebna jest szczególna dbałość o odpowiednią podaż energii |
| 18,5–24,9 | 11,5–16 kg | Przyrost powinien być stopniowy i kontrolowany |
| 25–29,9 | 7–11,5 kg | Przyrost zwykle jest mniejszy, ale nie powinien oznaczać odchudzania |
| 30 lub więcej | 5–9 kg | Niski przyrost może być prawidłowy, jednak spadek wymaga oceny lekarza |
Wytyczne PTGiP podkreślają znaczenie indywidualnej oceny. Na masę ciała wpływają między innymi tydzień ciąży, masa sprzed ciąży, aktywność, sposób żywienia, występowanie nudności i wymiotów oraz ewentualne leczenie insuliną. Nie porównuj swojego wyniku z relacjami innych kobiet, także tymi opisującymi w internecie, ile schudły na diecie cukrzycowej w ciąży.
Kiedy spadek wagi jest sygnałem alarmowym?
Kontakt z lekarzem prowadzącym jest potrzebny przy każdym niezamierzonym spadku masy ciała. Szybszej konsultacji wymagają sytuacje, w których spadkowi towarzyszą objawy niedostatecznej podaży energii lub nieprawidłowości w samokontroli.
Zwróć uwagę na następujące sygnały:
- Ketonuria – aceton lub inne ciała ketonowe w moczu mogą wskazywać, że organizm korzysta z tłuszczu z powodu zbyt małej podaży energii lub zbyt długich przerw między posiłkami.
- Utrzymujące się osłabienie, zawroty głowy, drżenie rąk, senność albo brak energii.
- Nagły lub wyraźny spadek masy ciała, którego nie planowałaś i którego nie da się wyjaśnić pojedynczą zmianą jadłospisu.
- Brak przyrostu masy ciała w III trymestrze, zwłaszcza gdy jednocześnie pojawiają się nieprawidłowe wyniki badań lub gorsze samopoczucie.
- Częste wymioty, trudności z jedzeniem albo niemożność utrzymania zaleconych posiłków.
Nie czekaj na kolejną wizytę, jeśli spadek wagi jest szybki, występuje ketonuria, nasilone osłabienie, odwodnienie lub bardzo wysokie albo niskie wartości glikemii. Lekarz może zlecić badanie moczu, ocenę jadłospisu, dodatkowe pomiary i kontrolę rozwoju płodu.
Jak jeść, żeby utrzymać wagę i cukier w normie?
Najważniejsza jest gęstość odżywcza posiłków, a nie ich jak najmniejsza kaloryczność. W jadłospisie powinny znaleźć się węglowodany złożone, źródło białka i niewielki dodatek dobrej jakości tłuszczu. Pomocne bywają pełnoziarniste pieczywo, grube kasze, warzywa, nasiona roślin strączkowych, jaja, chude mięso, ryby, naturalny nabiał, orzechy, pestki i oliwa.
Węglowodanów nie należy eliminować. Zwykle powinny dostarczać około 40–50% energii, ale dokładny rozkład zależy od zaleceń zespołu prowadzącego. Wybieraj produkty o niskim indeksie glikemicznym, kontroluj wielkość porcji i obserwuj, jak poszczególne posiłki wpływają na glikemię. Błonnik, którego źródłem są warzywa, pełne ziarna i nasiona, spowalnia wchłanianie węglowodanów i zwiększa sytość.
Jedz regularnie, najczęściej trzy główne posiłki oraz dwie lub trzy mniejsze porcje. Przerwy nie powinny być bardzo długie. U części kobiet lekarz lub dietetyk zaleca niewielki posiłek przed snem, szczególnie przy leczeniu insuliną albo porannej ketonurii. Nie stosuj głodówek i nie zmniejszaj samodzielnie kaloryczności tylko dlatego, że pojedynczy wynik glikemii był wyższy.
Co zrobić, gdy waga spada?
Postępowanie powinno być spokojne i oparte na danych, a nie na przypadkowym zwiększaniu lub ograniczaniu jedzenia:
- Zapisuj masę ciała, wyniki glikemii, godziny posiłków i ich skład.
- Skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, a w razie potrzeby także z dietetykiem zajmującym się żywieniem w ciąży.
- Sprawdź, czy jadłospis zapewnia wystarczającą ilość energii, białka i węglowodanów, bez samodzielnego stosowania restrykcji.
- Zapytaj o badanie moczu na obecność ciał ketonowych oraz o dalszą kontrolę wzrastania dziecka.
Wyrównanie glikemii ma znaczenie, ponieważ nieleczona cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko nadmiernego wzrastania płodu. Nie powinno się jednak osiągać prawidłowych cukrów kosztem niedożywienia.
Najważniejsze są zdrowie dziecka, prawidłowy rozwój ciąży i stabilna glikemia, a nie konkretna liczba na wadze. Niewielka zmiana masy po poprawie jadłospisu może się zdarzyć, lecz każda nagła, utrzymująca się lub niezamierzona utrata wagi wymaga oceny lekarza.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem prowadzącym, diabetologiem ani dietetykiem. W ciąży nie wprowadzaj zmian w kaloryczności diety, leczeniu ani aktywności fizycznej bez uzgodnienia ze specjalistą.
