Brodawczak związany z HPV może wyglądać jak szorstki, wypukły guzek, twarda zmiana na podeszwie stopy albo miękka, kalafiorowata narośl w okolicy narządów płciowych. Sam wygląd nie potwierdza jednak zakażenia. Zmiana może przypominać brodawkę, włókniaka lub inne schorzenie skóry, dlatego nowe, utrzymujące się albo zmieniające się wykwity powinien ocenić lekarz.
Jak wyglądają brodawki wywołane przez HPV?
Obraz zmiany zależy od typu wirusa oraz miejsca zakażenia. Typowe brodawki skórne powstają najczęściej po zakażeniu odmianami niskiego ryzyka onkologicznego. Zwykle są łagodne, ale mogą się powiększać, tworzyć skupiska i przenosić na inne okolice skóry.
Brodawka zwykła, nazywana też kurzajką, to najczęściej twardy, wyraźnie wypukły guzek o nierównej, szorstkiej powierzchni. Pojawia się przede wszystkim na dłoniach, palcach i w okolicy paznokci. Zazwyczaj nie boli, choć może krwawić po urazie lub powodować dyskomfort przy ucisku.
Brodawka podeszwowa wrasta częściowo w skórę pod wpływem nacisku podczas chodzenia. Może przypominać zrogowacenie lub odcisk, ale często ma ziarnistą powierzchnię i bywa bolesna. Brodawki płaskie są mniejsze, gładkie i słabiej wypukłe. Mogą mieć kolor skóry, odcień różowy, czerwony lub brunatny. Często występują na twarzy, dłoniach, ramionach i kolanach.
W okolicy narządów płciowych HPV może powodować kłykciny kończyste. Są to cieliste, różowe albo białawe grudki, które mogą być pojedyncze, płaskie lub tworzyć skupiska o powierzchni przypominającej kalafior. Zmiany lokalizują się między innymi na sromie, prąciu, mosznie, w okolicy odbytu oraz na błonach śluzowych. Niekiedy swędzą lub krwawią po podrażnieniu, ale często pozostają bezbolesne.
| Typ zmiany | Wygląd | Lokalizacja | Ryzyko |
|---|---|---|---|
| Brodawka zwykła | Szorstki, twardy i wypukły guzek | Dłonie, palce, okolica paznokci | Zwykle niskie, najczęściej zmiana łagodna |
| Brodawka podeszwowa | Zrogowaciała, ziarnista, częściowo wrośnięta w skórę | Podeszwy stóp i pięty | Zwykle niskie, może powodować ból przy chodzeniu |
| Brodawka płaska | Gładka, niewielka, płaska lub delikatnie wypukła, czasem brunatna | Twarz, dłonie, ramiona, kolana | Zwykle niskie |
| Kłykciny kończyste | Cieliste lub różowe grudki, pojedyncze albo kalafiorowate skupiska | Okolice intymne, odbyt, błony śluzowe | Najczęściej związane z typami niskiego ryzyka, ale wymagają oceny lekarskiej |
Nie każda miękka, odstająca zmiana jest brodawką HPV. Podobnie mogą wyglądać włókniaki miękkie, niektóre znamiona, brodawki łojotokowe, odciski, modzele, mięczak zakaźny lub zmiany zapalne. Włókniak zwykle jest miękki i uszypułowany, natomiast kurzajka częściej ma twardą, nierówną powierzchnię. To rozróżnienie nie jest jednak pewne bez badania.
Dlaczego „groźne” HPV często nie wygląda jak brodawka?
Typy HPV dzieli się między innymi na niskiego i wysokiego ryzyka onkologicznego. Odmiany niskiego ryzyka, zwłaszcza HPV 6 i 11, często powodują kłykciny kończyste. Nie oznacza to, że każda widoczna brodawka jest niebezpieczna ani że jej obecność wskazuje na raka.
Typy wysokiego ryzyka, takie jak HPV 16 i 18, zwykle nie tworzą widocznych brodawek na skórze. Przetrwałe zakażenie może powodować nieprawidłowe zmiany komórkowe, czyli dysplazję, między innymi w obrębie szyjki macicy, odbytu, prącia, sromu lub gardła. Takich zmian nie można wiarygodnie ocenić przez oglądanie skóry.
Do ich wykrywania służą badania przesiewowe i lekarskie, w tym cytologia, test HPV oraz w wybranych sytuacjach kolposkopia lub pobranie wycinka. Dlatego zwykła kurzajka na dłoni nie jest równoznaczna z zakażeniem onkogennym typem HPV, a brak widocznych zmian nie wyklucza infekcji.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacji wymaga każda nowa zmiana w okolicy narządów płciowych, odbytu, jamy ustnej lub gardła. W przypadku zmian skórnych pierwszym adresem może być dermatolog. Przy zmianach intymnych pomoc zapewnia ginekolog, urolog lub dermatolog-wenerolog. Nie należy samodzielnie usuwać narośli, nakłuwać ich ani stosować preparatów na kurzajki w obrębie błon śluzowych.
Szybszej konsultacji wymagają szczególnie następujące objawy:
- Zmiana szybko rośnie albo pojawiają się nowe wykwity w jej otoczeniu.
- Zmiana samoistnie krwawi, tworzy owrzodzenie lub nie goi się po podrażnieniu.
- Zmienia kolor, kształt, twardość albo powierzchnię.
- Powoduje narastający ból, pieczenie, świąd lub trudności podczas chodzenia, oddawania moczu czy współżycia.
Po zauważeniu podejrzanej zmiany dalsze postępowanie zwykle wygląda następująco:
- Obserwuj zmianę, ale nie drażnij jej i nie próbuj usuwać domowymi metodami.
- Umów konsultację z lekarzem właściwym dla lokalizacji zmiany.
- Poddaj się badaniu, na przykład dermatoskopii, ocenie ginekologicznej lub badaniu błon śluzowych. W razie potrzeby lekarz zleci cytologię, test HPV albo biopsję.
- Rozpocznij leczenie ustalone podczas konsultacji. Może ono obejmować leczenie miejscowe, krioterapię, laseroterapię lub usunięcie chirurgiczne.
Dermatoskopia pomaga ocenić strukturę zmiany skórnej, ale nie zastępuje pełnej diagnostyki zakażenia HPV. W przypadku podejrzenia zmian na szyjce macicy lub innych błonach śluzowych potrzebne są badania dobrane przez ginekologa albo innego specjalistę.
Co pomaga ograniczyć ryzyko zakażenia?
Nie da się na podstawie wyglądu określić, kiedy doszło do zakażenia ani od kogo pochodzi wirus. Ryzyko transmisji można jednak ograniczać przez stosowanie prezerwatyw, unikanie wspólnych przedmiotów higieny osobistej oraz leczenie rozpoznanych zmian. Prezerwatywa zmniejsza ryzyko zakażenia, ale nie chroni całkowicie, ponieważ HPV może znajdować się także na nieosłoniętej skórze.
Istotną formą profilaktyki są szczepienia przeciw HPV, które chronią przed wybranymi typami wirusa, w tym odmianami związanymi z nowotworami i kłykcinami kończystymi. U osób podlegających badaniom przesiewowym ważne pozostają regularne kontrole, niezależnie od tego, czy występują widoczne brodawki.
Najbezpieczniejsza odpowiedź na pytanie „jak wygląda brodawczak HPV?” brzmi: może wyglądać bardzo różnie, a jego obraz nie wystarcza do rozpoznania. Nową, zmieniającą się lub umiejscowioną w okolicy intymnej zmianę powinien ocenić lekarz.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego ani indywidualnej porady medycznej. W razie niepokojącej zmiany skonsultuj się z lekarzem.
