Najskuteczniejsze tabletki na bóle menstruacyjne to zwykle niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen, naproksen lub deksketoprofen. Hamują one produkcję prostaglandyn, które wywołują skurcze macicy. Lek najlepiej przyjąć przy pierwszych objawach bólu, zawsze zgodnie z ulotką.
Jakie grupy leków wybrać?
W czasie miesiączki błona śluzowa macicy uwalnia prostaglandyny. Substancje te nasilają skurcze mięśnia macicy, a te mogą ograniczać przepływ krwi w tkankach i powodować ból. NLPZ hamują enzymy uczestniczące w wytwarzaniu prostaglandyn, dlatego działają nie tylko przeciwbólowo, lecz także na mechanizm odpowiedzialny za dolegliwości.
| Grupa leków | Przykłady substancji | Mechanizm działania | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| NLPZ | Ibuprofen, naproksen, deksketoprofen | Zmniejszają produkcję prostaglandyn, łagodzą ból i stan zapalny | Pierwszy wybór przy typowym bólu menstruacyjnym |
| Leki rozkurczowe | Drotaweryna, hioscyna | Rozluźniają mięśnie gładkie i zmniejszają skurcz | Uzupełnienie leczenia, gdy ból ma wyraźnie skurczowy charakter |
| Paracetamol | Paracetamol | Działa przeciwbólowo, ale słabiej wpływa na mechanizm skurczów | Opcja dla osób, które nie mogą przyjmować NLPZ |
Ibuprofen jest często wybieranym NLPZ o stosunkowo szybkim działaniu. Naproksen działa dłużej, co może ograniczać częstotliwość przyjmowania kolejnych dawek. Deksketoprofen również należy do tej grupy, ale podobnie jak pozostałe NLPZ wymaga przestrzegania dawkowania z ulotki.
Paracetamol może być rozważany przy przeciwwskazaniach do NLPZ, na przykład przy niektórych chorobach żołądka. Zwykle nie działa jednak tak dobrze na typowe bóle menstruacyjne, ponieważ nie hamuje prostaglandyn w takim stopniu jak NLPZ.
Jak bezpiecznie przyjmować i łączyć leki?
Najlepszy efekt można uzyskać, przyjmując lek przy pierwszych oznakach bólu, a nie dopiero wtedy, gdy dolegliwości staną się bardzo silne. Nie należy przekraczać dawki ani skracać odstępów podanych w ulotce. Trzeba też sprawdzić skład innych preparatów, aby nie przyjąć tej samej substancji z kilku źródeł.
Lek przeciwbólowy z grupy NLPZ można w niektórych przypadkach połączyć z lekiem rozkurczowym, takim jak drotaweryna. Są to różne grupy leków, więc ich działanie może się uzupełniać. Nie oznacza to jednak, że takie połączenie będzie właściwe dla każdej osoby.
Nie łącz dwóch różnych NLPZ, na przykład ibuprofenu z naproksenem, ketoprofenem lub deksketoprofenem. Takie zestawienie zwykle nie zapewnia proporcjonalnie silniejszego działania, za to zwiększa ryzyko podrażnienia i krwawienia z przewodu pokarmowego oraz zaburzeń pracy nerek.
NLPZ mogą być niewskazane między innymi przy chorobie wrzodowej lub krwawieniach z przewodu pokarmowego, niektórych chorobach nerek, uczuleniu na te leki oraz u części osób z astmą nasilającą się po aspirynie lub innych NLPZ. Kwas acetylosalicylowy może dodatkowo zwiększać krwawienie menstruacyjne, dlatego nie powinien być wybierany samodzielnie jako lek na obfite miesiączki. W razie ciąży, przyjmowania leków przeciwkrzepliwych lub chorób przewlekłych skonsultuj wybór preparatu z lekarzem albo farmaceutą.
Co może wspomóc działanie leków?
Metody niefarmakologiczne nie zastępują leczenia, ale mogą zmniejszyć napięcie i ułatwić opanowanie bólu. Najczęściej pomocne są:
- Ciepły termofor na podbrzuszu lub dolnej części pleców, który rozluźnia mięśnie i łagodzi skurcze.
- Spokojny spacer, delikatne rozciąganie lub łagodna joga, jeśli aktywność nie nasila dolegliwości.
- Odpowiednie nawodnienie i lekkie posiłki, szczególnie przy nudnościach lub dolegliwościach jelitowych.
- Odpoczynek, sen i ograniczenie czynników, które wyraźnie nasilają napięcie, takich jak stres.
Kiedy ból menstruacyjny wymaga wizyty u lekarza?
Silny ból nie zawsze jest tylko nasilonym objawem prawidłowej miesiączki. Może towarzyszyć endometriozie, mięśniakom, adenomiozie, stanom zapalnym lub innym chorobom narządów miednicy mniejszej. Konsultacja ginekologiczna jest szczególnie ważna, gdy dolegliwości pojawiły się po okresie bezbolesnych miesiączek albo stopniowo się nasilają.
Nie lecz bólu wyłącznie na własną rękę, jeśli występuje którykolwiek z poniższych objawów:
- Ból uniemożliwia pracę, naukę, sen lub wykonywanie codziennych czynności.
- Leki dostępne bez recepty nie przynoszą ulgi albo potrzebujesz ich w każdym cyklu w coraz większych ilościach.
- Ból nagle zmienił charakter lub pojawił się po 25. roku życia, mimo że wcześniej miesiączki nie były bolesne.
- Występuje bardzo obfite krwawienie, gorączka, omdlenie, uporczywe wymioty albo wyraźne osłabienie.
Jeśli ból nawraca, przed wizytą warto zapisywać jego nasilenie, czas trwania, obfitość krwawienia i objawy towarzyszące. Ułatwia to lekarzowi ocenę, czy mamy do czynienia z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, czy potrzebne jest poszukiwanie innej przyczyny.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Przed zastosowaniem leku zapoznaj się z ulotką lub skonsultuj wybór z lekarzem albo farmaceutą.
