Kichanie u niemowlęcia najczęściej jest naturalnym odruchem obronnym, a nie oznaką choroby. Pomaga oczyścić nos z kurzu, pyłu, drobinek pokarmu i innych zanieczyszczeń. Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim objawy towarzyszące, takie jak gorączka, gęsta wydzielina z nosa, kaszel, duszność albo trudności z karmieniem.
Dlaczego niemowlę często kicha?
Po narodzinach dziecko przystosowuje się do oddychania powietrzem atmosferycznym. Błona śluzowa nosa jest delikatna, a drogi oddechowe małe, dlatego nawet niewielka ilość kurzu lub suche powietrze może wywołać kichnięcie. Ten odruch gwałtownie usuwa z nosa drażniące cząsteczki.
Noworodek może kichać także z powodu pozostałości wydzieliny po porodzie. U dzieci urodzonych drogą pochwową oczyszczanie dróg oddechowych zachodzi między innymi podczas przechodzenia przez kanał rodny. Po cesarskim cięciu wydzielina może być usuwana w inny sposób, ale jej niewielkie pozostałości w nosie również mogą wywoływać kichanie.
Częstą przyczyną jest karmienie. Pokarm może przedostać się do nosa, zwłaszcza gdy dziecko pije łapczywie lub jego struktury anatomiczne są jeszcze niedojrzałe. Kichnięcie pomaga wtedy oczyścić nos. Podobnie działa reakcja na pyłki, kurz, zapachy i suche powietrze.
U niektórych osób nagłe wyjście na jasne światło wywołuje serię kichnięć. To tak zwany syndrom ACHOO, czyli odruch związany z nadwrażliwością na światło. Sam w sobie nie oznacza infekcji.
Kiedy kichanie może oznaczać chorobę?
O chorobie zwykle nie świadczy samo kichanie, lecz zmiana ogólnego stanu dziecka i inne objawy. Poniższe porównanie pomaga wstępnie ocenić sytuację:
| Objaw | Kichanie fizjologiczne | Infekcja lub inna choroba |
|---|---|---|
| Wydzielina z nosa | Brak albo niewielka, przejrzysta ilość | Obfita, gęsta lub utrudniająca oddychanie |
| Temperatura | Bez gorączki | Gorączka albo wyraźnie podwyższona temperatura |
| Zachowanie | Dziecko jest aktywne i reaguje jak zwykle | Jest wyraźnie osłabione, senne, rozdrażnione lub niespokojne |
| Karmienie | Je normalnie | Przerywa ssanie, nie może złapać oddechu lub je znacznie mniej |
| Oddychanie | Jest swobodne | Pojawia się kaszel, świsty, duszność, sapka albo wyraźna praca klatki piersiowej |
Niemowlęta oddychają głównie przez nos, dlatego jego niedrożność może szybko utrudnić jedzenie i odpoczynek. Jeżeli dziecko nie może swobodnie oddychać, ma trudności z karmieniem, sinieje, jest wiotkie lub oddycha z wysiłkiem, potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Gorączka u bardzo małego niemowlęcia również wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.
Do pediatry warto zgłosić się także wtedy, gdy kichaniu przez kilka dni towarzyszy katar, kaszel, pogorszenie apetytu albo zmiana zachowania. Higiena nosa może przynieść ulgę, ale nie zastępuje oceny lekarskiej ani leczenia infekcji.
Czy kichanie może oznaczać alergię?
Alergia jest jedną z możliwości, zwłaszcza gdy dziecko kicha seriami, ma wodnistą wydzielinę, łzawiące lub zaczerwienione oczy, a objawy pojawiają się po kontakcie z kurzem, pleśnią, dymem albo intensywnym zapachem. Przy alergii pokarmowej częściej występują także zmiany skórne, wymioty, biegunka lub dolegliwości brzuszne.
Takich objawów nie należy rozpoznawać samodzielnie. U niemowlęcia podobny obraz może mieć kilka przyczyn, dlatego podejrzenie alergii trzeba omówić z pediatrą. Nagłe kichanie połączone z obrzękiem ust, świstami lub dusznością wymaga natychmiastowej pomocy.
Jak wspierać drożność nosa niemowlęcia?
Jeżeli nos jest podrażniony lub znajduje się w nim zaschnięta wydzielina, można zastosować proste działania wspierające:
- Utrzymuj w pokoju umiarkowaną wilgotność i regularnie wietrz pomieszczenie.
- Nie narażaj dziecka na dym tytoniowy, aerozole, intensywne zapachy i kurz.
- W razie potrzeby użyj delikatnej wody morskiej lub soli fizjologicznej zgodnie z instrukcją danego preparatu.
- Jeśli wydzielina utrudnia oddychanie, usuń ją ostrożnie aspiratorem, bez częstego i silnego odciągania.
Nadmierne używanie aspiratora może podrażnić błonę śluzową nosa i nasilić produkcję wydzieliny. Oczyszczanie nosa jest wsparciem drożności, a nie leczeniem infekcji. Jeśli dziecko ma gorączkę, duszność, gęsty katar albo problemy z jedzeniem, powinien zbadać je lekarz.
Pojedyncze lub częste kichnięcia przy dobrym samopoczuciu, prawidłowym karmieniu i swobodnym oddychaniu zwykle nie są powodem do paniki. Najważniejsza jest obserwacja całego dziecka, a nie samego odruchu.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów u niemowlęcia skontaktuj się z pediatrą lub pilną pomocą medyczną.
