Samobadanie piersi wykonuj raz w miesiącu, najlepiej 3–5 dni po zakończeniu miesiączki. Po menopauzie wybierz stały dzień miesiąca. Połącz oglądanie piersi przed lustrem z badaniem palpacyjnym opuszkami trzech środkowych palców. Każdą nową zmianę skonsultuj z lekarzem, choć sama w sobie nie musi oznaczać raka.
Kiedy najlepiej badać piersi?
Jeśli miesiączkujesz, wybierz termin 3–5 dni po zakończeniu krwawienia. Piersi są wtedy zwykle mniej obrzmiałe i mniej wrażliwe na dotyk, dlatego łatwiej ocenić ich wygląd oraz strukturę.
Po menopauzie wykonuj samobadanie raz w miesiącu, zawsze w stałym dniu, na przykład pierwszego dnia miesiąca. Regularność pomaga poznać naturalny wygląd i ułożenie piersi. Dzięki temu łatwiej zauważyć zmianę, która wcześniej nie występowała.
Samobadanie piersi – instrukcja krok po kroku
- Przygotuj się do badania. Wybierz spokojne miejsce z dobrym oświetleniem. Rozbierz się od pasa w górę i stań przed lustrem.
- Obejrzyj piersi z rękami opuszczonymi wzdłuż tułowia. Sprawdź, czy ich kształt, rozmiar i położenie wyglądają tak jak zwykle. Zwróć uwagę na nowe zagłębienia, obrzęk, zaczerwienienie, zmianę powierzchni skóry lub widoczne zgrubienie.
- Unieś ręce nad głowę i ponownie obejrzyj piersi. Oceń, czy obie piersi poruszają się podobnie i czy podczas unoszenia rąk nie pojawiają się wciągnięcia skóry albo brodawki.
- Połóż dłonie na biodrach i napnij mięśnie klatki piersiowej. Jeszcze raz porównaj obie piersi. Niewielka asymetria może być naturalna, ale nowa lub wyraźnie nasilona różnica wymaga konsultacji.
- Wykonaj badanie palpacyjne. Możesz zrobić je pod prysznicem albo na leżąco. Używaj opuszek trzech środkowych palców, nie całej dłoni. Badaj prawą pierś lewą ręką, a lewą pierś prawą ręką. Uciskaj delikatnie, a następnie nieco mocniej, aby ocenić także głębiej położone tkanki.
- Zbadaj całą pierś oraz dół pachowy. Nie pomijaj obszaru od obojczyka do dolnej krawędzi piersi i od mostka do pachy. Wybierz jedną technikę albo połącz kilka sposobów prowadzenia palców:
- Ruchy spiralne – zataczaj małe kółka, zaczynając w pobliżu brodawki i przesuwając się ku zewnętrznej części piersi.
- Ruchy góra–dół – przesuwaj palce pionowymi pasami od okolicy obojczyka do dolnej krawędzi piersi, stopniowo przechodząc na boki.
- Ruchy promieniste – prowadź palce od brodawki ku obwodowi piersi, jak od środka tarczy zegara do jej krawędzi.
- Badanie dołu pachowego – sprawdź opuszkami także obszar pod pachą, gdzie znajdują się węzły chłonne.
- Powtórz badanie w pozycji leżącej. Połóż się na plecach i podłóż poduszkę lub zwinięty ręcznik pod bark po stronie badanej piersi. Rękę po tej stronie umieść za głową, a drugą dłonią zbadaj pierś. Następnie zmień stronę.
- Sprawdź brodawki. Delikatnie uciskaj każdą z nich i zobacz, czy pojawia się wydzielina. Zwróć uwagę także na zmianę kształtu, wciągnięcie brodawki lub łuszczenie się skóry.
Co powinno zaniepokoić?
Skontaktuj się z lekarzem, jeśli podczas oglądania lub dotykania zauważysz:
- nowy, wyraźny guzek lub zgrubienie w piersi albo pod pachą,
- zmianę rozmiaru, kształtu lub położenia jednej z piersi,
- wciągnięcie skóry, dołek albo nietypowe zagłębienie,
- „skórkę pomarańczową”, obrzęk, utrzymujące się zaczerwienienie lub wyraźne ocieplenie skóry,
- wciągnięcie brodawki, zmianę jej kształtu albo samoistną wydzielinę z brodawki,
- ból lub tkliwość utrzymujące się poza okresem związanym z cyklem miesiączkowym,
- owrzodzenie, świąd, pieczenie albo inną nową zmianę skóry.
Nie każda zmiana oznacza nowotwór, ale każda nowa lub utrzymująca się nieprawidłowość wymaga wyjaśnienia przez lekarza. Nie próbuj rozpoznawać jej samodzielnie ani nie czekaj na kolejne comiesięczne badanie. Lekarz może zdecydować o dalszej diagnostyce, na przykład USG piersi lub mammografii.
Samobadanie pomaga poznać własne ciało i zauważyć różnicę, ale nie zastępuje profesjonalnego badania lekarskiego ani badań obrazowych. Najważniejsze są regularność, spokojna obserwacja i szybka konsultacja w razie niepokojącej zmiany.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem.
