W pierwszej dobie najważniejsze są kontakt „skóra do skóry”, pierwsze przystawienie do piersi najlepiej w ciągu 2 godzin od porodu oraz karmienie na żądanie. Nie każde dziecko zacznie ssać od razu. Noworodek może być zmęczony, dlatego pierwsze karmienie jest nauką dla mamy i dziecka, a nie sprawdzianem do wykonania bezbłędnie.
Pierwsze karmienie – kiedy powinno się odbyć?
Po porodzie dziecko powinno zostać położone na brzuchu mamy, bezpośrednio na jej skórze. Kontakt „skóra do skóry” pomaga ustabilizować temperaturę, oddech i krążenie noworodka, a także ułatwia rozpoczęcie laktacji. Najlepiej, aby trwał do zakończenia pierwszego karmienia.
Pierwsze przystawienie zwykle powinno nastąpić w ciągu 2 godzin od porodu, gdy dziecko wykazuje gotowość do ssania. Nie należy jednak zmuszać go do jedzenia ani budzić na siłę bez wskazań. Jeśli noworodek nie podejmuje ssania, jest bardzo senny lub trudno go wybudzić, powiedz o tym położnej. Personel oceni stan dziecka i pomoże ustalić dalsze postępowanie.
Pomiary, kąpiel i inne czynności pielęgnacyjne, o ile stan mamy i dziecka na to pozwala, powinny odbyć się po zakończeniu pierwszego kontaktu i karmienia. Po cięciu cesarskim także można rozpocząć kontakt „skóra do skóry”, jeśli pozwala na to stan mamy i noworodka.
Jak prawidłowo przystawić noworodka do piersi?
Najpierw zadbaj o wygodę. Podeprzyj plecy, ręce i nogi, aby nie pochylać się nad dzieckiem. Noworodek powinien być blisko mamy, a nie odciągany do piersi samą głową. Pomocne zasady przystawiania są następujące:
- Usiądź lub połóż się wygodnie i rozluźnij ramiona.
- Ułóż dziecko brzuszkiem do swojego brzucha, z twarzą skierowaną do piersi.
- Ustaw główkę, plecy i biodra w jednej osi, bez skręcania szyi.
- Podtrzymuj główkę, plecy i pośladki dziecka, aby czuło się stabilnie.
- Trzymaj pierś czterema palcami od spodu, a kciuk połóż na górze, tworząc literę C. Palce nie powinny uciskać otoczki.
- Ustaw nos dziecka naprzeciw brodawki i poczekaj, aż szeroko otworzy usta.
- Przyciągnij dziecko do piersi, gdy usta są szeroko otwarte. W buzi powinien znaleźć się nie tylko sutek, ale także znaczna część otoczki.
Podczas ssania broda dziecka powinna dotykać piersi, a nos pozostawać drożny. Krótkie pociągnięcia bez połykania, zapadanie policzków lub silny ból brodawki mogą oznaczać płytkie przystawienie. W takiej sytuacji delikatnie przerwij ssanie, wsuwając czysty palec w kącik ust, i spróbuj ponownie. Jeśli nie możesz znaleźć wygodnej pozycji, poproś położną o pokazanie jej na żywo.
Po czym poznać, że noworodek chce jeść?
Najłatwiej przystawić dziecko wtedy, gdy dopiero zaczyna szukać piersi. Płacz jest późnym sygnałem głodu. Zdenerwowany noworodek często zaciska usta i trudno mu spokojnie uchwycić pierś, dlatego najpierw trzeba go wyciszyć bliskością.
| Sygnał | Rodzaj | Co robić? |
|---|---|---|
| Poruszanie głową, otwieranie ust, szukanie piersi | Wczesny | Przystaw dziecko, gdy jest spokojne i czujne. |
| Oblizywanie warg, mlaskanie, wysuwanie języka | Wczesny | Zaproponuj pierś bez czekania na płacz. |
| ssanie dłoni lub wkładanie rączek do buzi | Wczesny | Weź dziecko blisko siebie i rozpocznij karmienie. |
| Płacz, krzyk, gwałtowne ruchy | Późny | Najpierw uspokój noworodka, a dopiero potem spróbuj go przystawić. |
Dlaczego dziecko może być ospałe w pierwszej dobie?
Poród jest dla noworodka dużym wysiłkiem. W pierwszych godzinach może występować okres mniejszej aktywności. Dziecko może ssać krótko, zasypiać przy piersi albo nie wykazywać zainteresowania jedzeniem. Po prawidłowym karmieniu niektóre noworodki zasypiają na kilka godzin.
W takiej sytuacji obserwuj dziecko i oferuj pierś, gdy pojawiają się sygnały gotowości. Nie kieruj się wyłącznie zegarkiem. Jednocześnie utrzymująca się senność, trudności z wybudzeniem lub brak ssania wymagają oceny położnej albo neonatologa. Szczególnej uwagi mogą wymagać dzieci po porodzie z zastosowaniem leków przeciwbólowych lub znieczulenia, wcześniaki i noworodki z innymi obciążeniami zdrowotnymi.
Siara to pierwszy pokarm, gęsty i zwykle żółtawy. Pojawia się w niewielkiej ilości, ale odpowiada potrzebom zdrowego noworodka w pierwszej dobie. Zawiera między innymi immunoglobuliny i komórki odpornościowe, które wspierają ochronę przewodu pokarmowego. Kilka mililitrów może być dla dziecka wystarczającą porcją – mały żołądek nie potrzebuje jeszcze dużej objętości.
Notka eksperta: Siara bywa nazywana „pierwszą szczepionką”, ponieważ dostarcza składników odpornościowych i pomaga przygotować przewód pokarmowy dziecka do kontaktu ze środowiskiem po urodzeniu.
W pierwszej dobie karmienie odbywa się na żądanie. Jedne dzieci będą chciały ssać tylko kilka razy, inne częściej. Nie ma potrzeby oceniać powodzenia karmienia wyłącznie na podstawie długości ssania lub ilości widocznego pokarmu. Ważne są zachowanie dziecka, sposób uchwycenia piersi i efektywność ssania.
Kiedy poprosić o pomoc?
Wołaj położną, jeśli nie możesz prawidłowo przystawić dziecka po kilku próbach, karmienie jest bardzo bolesne, noworodek nie utrzymuje uchwytu albo trudno go wybudzić. Pomoc jest wskazana także wtedy, gdy po prostu czujesz niepokój. W pierwszej dobie nie musisz radzić sobie sama.
Kontakt „skóra do skóry”, spokojne oczekiwanie na sygnały głodu i wsparcie personelu tworzą najlepsze warunki do rozpoczęcia karmienia. To proces, którego oboje dopiero się uczycie.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokoju dotyczącego stanu noworodka lub trudności z karmieniem skontaktuj się z położną, neonatologiem albo doradcą laktacyjnym.
