Jak zrobić olejek lawendowy? Prosty przepis krok po kroku

Prosty olejek lawendowy przygotujesz w domu, zalewając świeże lub suszone kwiaty lawendy olejem bazowym i odstawiając miksturę na kilka tygodni. To tak zwana infuzja, dzięki której substancje roślinne przenikają do tłuszczu. W naszym artykule znajdziesz dokładny przepis krok po kroku oraz garść porad dotyczących wykorzystania gotowego produktu.

Czym różni się olejek lawendowy od oleju lawendowego?

Wiele osób używa tych nazw zamiennie, choć w praktyce chodzi o dwa różne produkty. Prawdziwy olejek lawendowy to esencja eteryczna, którą na skalę przemysłową otrzymuje się głównie przez destylację parą wodną z kwiatów lawendy. Taki proces jest w domu bardzo trudny do odtworzenia, dlatego samodzielnie najłatwiej przygotować olej lawendowy, zwany również maceratem.

Macerat powstaje w wyniku długiego moczenia surowca roślinnego w oleju nośnikowym. Dzięki temu tłuszcz przejmuje aromat i część cennych składników obecnych w kwiatach, łodygach czy liściach. W zależności od użytego materiału roślinnego i warunków, czas maceracji trwa od dwóch do nawet sześciu tygodni.

Do przygotowania domowego wyciągu wykorzystuje się najczęściej lawendę wąskolistną, nazywaną też lekarską. Jej kwiatostany zbiera się zwykle na przełomie lipca i sierpnia, a potem suszy w cieniu w temperaturze nieprzekraczającej 35°C. W ten sposób powstaje surowiec znany jako Flos Lavandulae.

Jak zrobić olejek lawendowy ze świeżych kwiatów?

Metoda ze świeżym surowcem jest szybka, ale wymaga nieco więcej rośliny. Świeże pędy zawierają sporo wody, dlatego olej warto zużyć w krótszym czasie, aby uniknąć rozwoju drobnoustrojów. Cały proces zaczyna się od dokładnego umycia i osuszenia łodyg z kwiatami.

Do wykonania olejku potrzebujesz czystego, najlepiej wyparzonego słoika, garnka oraz wybranego tłuszczu bazowego. Sprawdzą się między innymi olej lniany, olej arganowy, olej ze słodkich migdałów albo zwykła oliwa z oliwek. Ważne jest, aby tłuszcz był świeży i dobrej jakości, bo to on stanowi główny nośnik aromatu.

Aby przygotować ciepłą infuzję, wykonaj następujące czynności:

• włóż do dużego słoika gęsto upchane świeże łodygi lawendy,
• podgrzej w garnku około 200 ml oleju bazowego, nie dopuszczając do wrzenia,
• zalej rośliny gorącym tłuszczem i odstaw do całkowitego ostygnięcia,
• przelej płyn przez sitko lub gazę do czystego naczynia, a surowiec wyrzuć,
• gotowy olejek przechowuj w chłodnym i ciemnym miejscu, najlepiej w butelce z ciemnego szkła.

Tak przygotowany olej ma dość intensywny, ziołowy zapach i nadaje się przede wszystkim do pielęgnacji skóry ciała. Jeśli chcesz wykorzystać go na twarz, wybierz lżejszy olej bazowy, na przykład winogronowy albo jojoba.

Jak dobrać proporcje świeżej lawendy do oleju?

W przypadku świeżego surowca nie musisz trzymać się bardzo sztywnych wytycznych. Najprościej wypełnić słoik łodygami mniej więcej do trzech czwartych jego objętości, a następnie zalać tłuszczem tak, aby całość była przykryta. Nadmiar powietrza w naczyniu sprzyja psuciu się kosmetyku, dlatego lepiej użyć mniejszego słoika niż zostawić dużo wolnej przestrzeni.

Jak przygotować olejek z suszonej lawendy?

Olej na bazie suszonych kwiatów robi się podobnie, choć cały proces trwa zdecydowanie dłużej. Susz zajmuje mniej miejsca, a przy tym rzadziej pleśnieje w gotowym wyciągu. To wygodne rozwiązanie, gdy masz zapas własnej lawendy zebranej latem lub kupiłeś susz w sklepie zielarskim.

Suchy surowiec wsyp do małego, wyparzonego słoiczka. Wystarczy, żeby sięgał mniej więcej do jednej trzeciej wysokości naczynia. Następnie zalej go około 200 ml oleju bazowego i szczelnie zamknij. Słoik ustaw w nasłonecznionym miejscu, na przykład na parapecie.

Ciepło wspomaga uwalnianie olejku eterycznego z kwiatów, dlatego tak ważna jest dobra ekspozycja na słońce. Całość powinna macerować się od 2 do 4 tygodni, a niekiedy nawet do 6 tygodni, jeśli zależy Ci na mocniejszym aromacie i większej koncentracji składników. Raz na kilka dni delikatnie potrząśnij naczyniem.

Po tym czasie odcedź surowiec przez gazę, filtr do kawy albo bardzo drobne sitko. Gotowy macerat przelej do czystej, suchej buteleczki, najlepiej z ciemnego szkła, i trzymaj z dala od światła oraz źródeł ciepła. Tak przechowywany olej zachowa świeżość przez kilka miesięcy.

Dlaczego czas maceracji ma znaczenie?

Im dłużej suszone kwiaty pozostają w tłuszczu, tym więcej substancji roślinnych zdąży do niego przeniknąć. Dotyczy to zarówno związków zapachowych, jak i składników o działaniu przeciwzapalnym czy kojącym. Zbyt krótki czas sprawi, że olej będzie miał słaby aromat i mniejsze właściwości pielęgnacyjne. Z kolei bardzo długie moczenie może powodować, że wyciąg stanie się mętny lub zacznie wydzielać nieprzyjemny zapach.

Jakie właściwości ma domowy olejek lawendowy?

Świeżo przygotowany macerat ma zupełnie inne stężenie niż profesjonalny olejek eteryczny, ale nadal zachowuje sporo cennych cech lawendy. Działa łagodząco na podrażnioną skórę, pomaga przy drobnych rankach i ukąszeniach oraz wspiera regenerację naskórka. Dzięki temu dobrze sprawdza się w codziennej pielęgnacji ciała, zwłaszcza po kąpieli lub goleniu.

Właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze lawendy są znane od lat, dlatego olej bywa stosowany przy zmianach skórnych, w tym trądziku. Zawarte w roślinie składniki, takie jak linalol, garbniki, flawonoidy oraz fitosterole, wspierają barierę ochronną skóry i pomagają utrzymać jej dobrą kondycję. Niewielkie ilości kumaryny mogą działać rozluźniająco.

Macerat lawendowy wykorzystuje się też do masażu. Wcierany w ciało poprawia krążenie, zmniejsza napięcie mięśniowe i ułatwia odprężenie po całym dniu. Taki zabieg bywa pomocny przy zmęczeniu i znużeniu, a także przy ogólnym napięciu nerwowym. Zapach lawendy tworzy przy tym naturalną atmosferę relaksu w sypialni.

Produktu nie należy jednak mylić z typowym olejkiem eterycznym. Domowy olej lawendowy jest znacznie łagodniejszy i można go nakładać na ciało bez rozcieńczania, choć zawsze warto zrobić wcześniejszą próbę na małym fragmencie skóry. Olejek eteryczny natomiast stosuje się w bardzo małych ilościach i zwykle miesza z olejem bazowym.

Jak używać domowego olejku w pielęgnacji?

Najprościej traktować go jako gotowy olejek do ciała po kąpieli. Kilka kropli wystarczy, żeby pokryć łydki, ramiona czy uda cienką warstwą ochronną. W przypadku skóry twarzy lepiej zmieszać niewielką ilość maceratu z ulubionym kremem, żelem lub balsamem. Masaż z wykorzystaniem tego tłuszczu sprawdzi się wieczorem, kiedy chcesz zwolnić tempo i przygotować organizm do snu.

Możesz też dodać go do wanny z ciepłą wodą, ale pamiętaj, że tłuszcz osadza się na powierzchni. Aby uniknąć bardzo śliskiej wanny, połącz najpierw łyżkę olejku ze śmietanką, mlekiem lub solą do kąpieli. Taka emulsja rozprowadzi się bardziej równomiernie i będzie łatwiejsza do spłukania.

Na co uważać podczas domowej infuzji?

Najważniejsza jest czystość naczyń i jakość surowca. Słoik oraz butelkę warto wyparzyć, a lawendę dokładnie osuszyć lub wysuszyć. Wszelkie krople wody w oleju mogą stać się przyczyną rozwoju pleśni i bakterii. W efekcie produkt będzie niezdatny do użycia, a jego zapach szybko się zmieni na nieprzyjemny.

W czasie maceracji zwracaj uwagę na kolor i zapach mieszanki. Jeśli pojawia się woń stęchlizny, fermentacji lub widoczne są kropelki wody na dnie, lepiej wyrzucić całość. Prawidłowo przygotowany macerat pachnie ziołowo, lekko słodko i świeżo, a po przefiltrowaniu ma klarowny, złocisty lub zielonkawy odcień.

Pamiętaj, że profesjonalny olejek lawendowy jest bardzo skoncentrowany – w kosmetykach nie powinno się przekraczać stężenia 2%. W przypadku domowego maceratu ryzyko podrażnienia jest mniejsze, jednak na twarz zawsze zaczynaj od niewielkiej ilości.

Gotowy olej przechowuj w chłodnym i zacienionym miejscu. Światło słoneczne przyspiesza jełczenie tłuszczów i osłabia aromat. Z tego powodu najlepszym wyborem będzie buteleczka z ciemnego szkła, ewentualnie słoik owinięty papierem lub schowany w szafce.

Jak długo zachowuje świeżość domowy olejek?

Trwałość zależy przede wszystkim od użytego oleju bazowego. Tłuszcze bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe, na przykład olej lniany, szybciej jełczeją, dlatego najlepiej zużyć je w ciągu miesiąca lub dwóch. Stabilniejsze są olej jojoba, oliwa z oliwek czy olej migdałowy, które w szczelnym, ciemnym opakowaniu mogą zachować przydatność do kilku miesięcy.

Jeśli przygotowujesz większą ilość oleju, podziel go na mniejsze porcje. Dzięki temu nie otwierasz zbyt często jednego naczynia i ograniczasz kontakt tłuszczu z powietrzem. To prosty sposób na spowolnienie procesów utleniania.

Jak wykorzystać olejek lawendowy na co dzień?

Domowy macerat to produkt o bardzo szerokim zastosowaniu. Może pełnić rolę naturalnego balsamu po opalaniu, olejku do demakijażu albo bazy pod własne mieszanki zapachowe. Niektórzy dodają go do odżywek i maseczek do włosów, zwłaszcza jeśli skóra głowy szybko się przetłuszcza. Wcierka z kilku kropel olejku lawendowego nałożona na godzinę przed myciem głowy bywa pomocna przy łupieżu.

W sypialni kilka kropel olejku na pościeli lub zasłonach pomoże stworzyć spokojną atmosferę. Do tego celu lepiej jednak używać olejku eterycznego, bo nie zostawia tłustych plam. Macerat sprawdzi się za to w kominku zapachowym lub jako dodatek do lawendowych zawieszek, jednak jego zapach będzie delikatniejszy.

Osoby zmagające się z napięciowym bólem głowy mogą spróbować wmasować odrobinę maceratu w skronie i kark. Spokojne ruchy i aromat lawendy działają odprężająco. Podobny masaż stóp przed snem to prosty rytuał, który ułatwia wyciszenie po stresującym dniu. Produkt bywa też stosowany jako naturalny środek przeciw molom – w tym przypadku nasącza się nim bawełniane woreczki lub kawałki tkaniny.

W kuchni używa się wyłącznie olejków spożywczych dopuszczonych do kontaktu z żywnością. Domowy macerat przygotowany na oleju jadalnym może nadać deserom subtelny, kwiatowo-ziołowy aromat. Stosuj go jednak w minimalnych ilościach, bo lawenda łatwo zdominuje smak potrawy.

Olej lawendowy w domowych kosmetykach

Macerat sprawdza się jako składnik prostych receptur zrób to sam. Możesz połączyć go z glinką czerwoną lub zieloną i odrobiną wody albo hydrolatu, tworząc oczyszczającą maseczkę do twarzy. Taka kompozycja pomaga przy cerze trądzikowej i przetłuszczającej się, jednocześnie nie wysuszając skóry tak mocno jak same glinki.

Z dodatkiem maceratu powstaną też peelingi cukrowe do ciała, odżywcze kule do kąpieli oraz balsamy po goleniu. Wystarczy zmieszać go z masłem shea, woskiem pszczelim lub żelem aloesowym. Naturalny aromat lawendy nada kosmetykom przyjemny zapach bez konieczności stosowania syntetycznych kompozycji zapachowych.

Jeśli planujesz prezent dla bliskiej osoby, mała buteleczka domowego olejku lawendowego będzie miłym i praktycznym upominkiem. Wystarczy dobrać estetyczne, ciemne opakowanie i dołączyć etykietę z datą przygotowania. To także dobry sposób na wykorzystanie nadmiaru lawendy z własnego ogrodu lub balkonu.